Malmequer


Pandereiteir@s e festeir@s da beira atlántica da Galiza


Malmequer
malmequer.vigo@gmail.com
 GAVETAS
 OS SERÁNS (Sección de consulta)
 FOTOS PARA A HISTORIA
 LIGAZÓNS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Entrevista a Carlos Nuñez
?Brasil é un país menos portugués ca galaico?
Mar Barros . Despois de pescudar nos ritmos peninsulares, nos contactos co mundo flamenco e o árabe e de afondar no diálogo entre a gaita e a guitarra, Carlos Núñez (Vigo, 1971) vén de aventurarse en 'Alborada do Brasil' na busca das conexións entre Galiza e o país americano.


O músico Carlos Núñez. Daniela Dacorso
Por que Brasil?

Teño unha relación familiar co Brasil. Meu bisavó, tamén músico, marchou para alá hai cen anos. Sempre se dixo que o mataran por ciúmes profesionais, pero nunca acreditei neste misterio. Hai dez anos din unha xira alí e quedei absolutamente namorado. Brasil é moi grande, con moitas músicas mesturadas que naquel momento non estaba preparado para afrontar.

Ademais de música entón, este disco agocha outras cousas.
No Brasil topei un país menos portugués e moito máis galaico do que imaxinaba. Sucede que Portugal engloba dúas culturas: Lusitania e Gallaecia. Cando Portugal chegou ao Brasil hai 500 anos tiña un carácter diferente ao actual, maioritariamente era máis galaico. De feito, o primeiro instrumento que se levou alá foi a gaita e non o violão (guitarra). Ese Portugal do norte emigrou cara o Brasil e cos miñotos viaxaron aspectos culturais agora presentes no interior deste gran país americano. O Brasil está cheo de fogueiras de San Xoán, de noites de luar, de orballo, de lusco fusco, de arcos da vella e de lobishomes. Descubrín alí unha sorte de Galiza que vive feliz, mesturada e cool. Os países europeos coñecemos só o samba, o carnaval e fútbol, o Brasil das grandes cidades que adora os símbolos do poder, gusta de relacionarse con Madrid e Barcelona e do mundo dos reis. En cambio existe outro Brasil maioritario, interior, que non consegue ter protagonismo internacional, probabelmente máis galego, no que ficou escondida a Gallaecia medieval. Por iso creo máis na galecidade de Brasil que na lusofonía.

Por que tanta cultura galaica no Brasil?
Houbo tres ondas de galecidade cara o Brasil. A primeira produciuse hai 500 anos co desembarco dos portugueses na outra beira do Atlántico. Aquel Portugal levou a cultura medieval que viña da Gallaecia. É certo que en Portugal se experimentaba tamén o despertar renacentista urbano da nova burguesía lisboeta, pero era minoritario. A seguinte onda tivo lugar no Barroco coa febre do ouro e dos diamantes, que provocou unha importante emigración cara Minas Gerais, de miñotos novamente e tamén de galegos. Por iso en Minas Gerais topamos unha musica máis barroca chea de terceiras moi semellantes ás dos nosos dúos de gaitas e coros. A terceira onda viviuse a finais do século XIX e principios do XX, xa só de galegos, que, como o meu avó, participaron na creación das novas músicas urbanas do Brasil, nas que se mestura a melodía europea co ritmo africano e a malicia indíxena.

Segue presente alí a gaita?
Como instrumento desapareceu pero tivo moito peso na tradición e a súa alma permanece. Hai moitas referencias de xefes indíxenas que ofrecían os seus fillos para que os evanxelizadores lles permitisen tocar a gaita ou de gaiteiros negros tocando en harmonía. A pesar de todo, a gaita desapareceu e transformouse noutros instrumentos e, por exemplo, o acordeón pasouse a chamar no sur gaita e no norte sanfona, é dicir, colleu o nome de instrumentos medievais que non resistiron o paso do tempo.

Onde acaba o Carlos Núñez etnógrafo e empeza o músico?

Está todo conectado. Este disco é unha investigación, pero sobre todo ten o obxectivo de tender a primeira ponte de moitas outras que virán. Espero que moitos galegos sintan que Brasil é unha prolongación de Galiza e que serva para aprendermos algo deles. Gustaríame que os nosos arquivos e os nosos investigadores estivesen tan ben organizados coma alí. Teñen en marcha ademais unha lei de incentivo fiscal pola que todas as empresas que invisten en cultura desgravan. É unha sorte de Xacobeo perenne. Seguramente a meirande parte dos discos culturais son froito desa lexislación.

Como foi o proceso de documentación?
Estiven un ano gravando e tres investigando. Foi fundamental internet para poñerme en contacto con músicos nese país tan grande. Hai unha teoría que explica por que Brasil, a diferenza dos países veciños, non se fragmentou. Cando o avance das tropas napoleónicas, o rei de Portugal escapou e trasladou a corte a Bahia e despois a Rio de Janeiro, dende onde aplacou os intentos separatistas das diferentes comunidades. Dese xeito mantívose pola forza como unha gran potencia que, curiosamente, buscou como filosofía que os identificase a da mestura. Nesa fusión os estudosos sempre lle deron prioridade ao africanismo do mesmo xeito que en Europa se primou o celtismo como explicación última da cultura e da identidade. Estes modernistas brasileiros que crearon a identidade nacional tamén tiveron contacto coa Xeración Nós. Nese sentido cabe destacar a viaxe de Guilherme de Almeida, interesado polas orixes das cantigas galaico portuguesas, e o seu contacto con Valentín Paz Andrade e Castelao. No seu discurso de entrada na Academia da Lingua Brasileira titulado Galliza patria da canção sostiña que todo o mundo trobadoresco lles chegara a través de Galiza. Agora cabe preguntarse que tería acontecido dese contacto entre modernistas e a Xeración Nós de non estoupar a guerra civil.

Contou no disco con voces destacadas do panorama brasileiro.
Foron xurdindo a medida que a aventura transcorría e con eles tratei de reflectir as diferentes culturas que existen. Está o Brasil baiano de Carlinhos Brown, un músico que pertence ao clan dos negros baianos que tivo moita relación cos galegos. Nada ten que ver co Brasil de Adriana Calcanhoto, que representa o dos trobadores urbanos contemporáneos. Tamén está reflectido no disco Minas Gerais ou a súa cara máis nordestina. Descobren en Galiza cousas deles que non coñecían ou que nunca lles contaran. A grande diferencia entre o Brasil e Galiza é que nos temos un espírito romántico no que a lingua e a cultura se refire. Seguimos mirando as artes como fillos da Xeración Nós. Pero eles son tamén animais de comercio. Alí é lingua de cultura pero tamén de negocio. Fáltanos esa percepción.

www.anosaterra.org
Comentarios (0) - Categoría: Novas - Publicado o 02-07-2009 09:03
# Ligazón permanente a este artigo
Chuza! Meneame
Deixa o teu comentario
Nome:
Mail: (Non aparecerá publicado)
URL: (Debe comezar por http://)
Comentario:
© by Abertal
free web counter

contador de malmequeriáns dende o 1 de marzo 2007








Galiza

Malmequer


Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0