boas e xenerosas


Unha escolma de artigos, entrevistas, estudos, novas, opinións, reportaxes... boas e xenerosas



GALEGO DE SEU(Web)


Colazo
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Séchu Sende: ''Eu traballo día a día para que Galiza sexa soberana''
Entrevista

12/08/2010 - Olalla Tuñas

Debuxos de animais, o poder duns versos retranqueiros e directos, a denuncia verde e vermella e moita rebeldía é a materia prima de Animais, o último libro de Séchu Sende (Padrón, 1972). Utiliza unha voz calma e serena para falar do positivo das mudanzas e da maxia das palabras escritas quer con 'nh', quer con 'ñ'.

Nesta Galicia de ventre aberto fálame do reintegracionismo e da fauna do país. 'Un poema pode ser coma o ouveo dun lobo', escribe nun dos seus versos. O seu libro leva inscrito o berro do animal polos homes e máis polos seus.

Pregunta: Animais pode considerarse un álbum ilustrado que, valla a redundancia, está cheo de imaxes non só debuxadas. Eu quedo coa do toxo en flor xunta o guindastre. Vostede cal escolle?

Resposta: Eu identifícome con todos os animais que saen no libro. Éme moi difícil escoller un porque me dá a impresión de que cada un de nós podería ser un deses animais en situacións diferentes. O lobo subindo as escaleiras, o esquío ao lado do guindastre ou na lavandeira ao lado de Reganosa en Ferrol son como diferentes fotos da nosa propia vida. Somos animais.

P: A que se debe que desta volta decidira debuxar?

R: Basicamente porque sempre fun desas persoas que sacaba o rotulador nas aulas cando estudaba ou que na sobremesa se poñía a pintar sobre o mantel. Mais, hai tres anos, agasalloume a miña compañeira cun xogo de acuarelas e púxenme a pintar co pincel e máis co rotulador. Entón foi unha especie de terapia anti-estrés para poder expresarme doutra maneira a través das imaxes. Curiosamente foron saíndo ducias de animais cos que me identificaba. É unha cousa que eu tamén facía de pequeno e supoño que é como andar en bicicleta, que nunca se esquece.

P: No seu libro pódese establecer unha división entre animais da cidade e do monte, non é?

R: É complicado decidir quen ten maior grao de animalidade, un político que asina un papel, un construtor que destrúe unha contorna natural ou os propios animais que viven no noso medio ambiente. O titulo é ambiguo. A min o que me interesaba é que a xente que colla este libro na man se identifique cos animais que saen nel nesas diferentes situacións e máis que os vexa como protagonistas da historia do noso país. Son seres que están por aí agochados e que ás veces vemos esmagados na estrada, mais que decote saltan por diante do noso coche en forma de corzo con moitísima vitalidade. Basicamente, son vítimas da nosa propia forma de comportarnos coma humanos.

P: A súa obra é unha coordinación de diferentes vértices da sociedade: a lingua, a ecoloxía, os soños... Di que non podemos crer nos que afirman que as palabras non poden mudar o mundo. Vostede cre que é posible cambialo así?

R: Eu penso que si, que as palabras mudan o mundo e a literatura tamén. De feito, se creo que algo pode virar o mundo son as verbas, as ideas e as emocións que levamos dentro . O grao de transformación ou a capacidade de mudanza por metro cadrado dun vocablo é difícil de calcular. Mais o que está claro é que a literatura, o cine, as palabras que nós falamos durante unha comida ou unha reunión de colegas é precisamente o que cambia o mundo pouco a pouco e este libro é unha aportación máis.

Eu vexo esta obra como parte dun movemento social como pode ser unha camisola, unha chapa, ou un concerto onde se xunta a xente, onde a xente se relaciona, onde a xente fala e se emociona ao redor a un momento de comunicación. É unha peza máis dese crebacabezas e ten como vontade cambiar as cousas humildemente mais a intencion do libro é que cambie a emocions da xente, que aporte algunha nova idea. simplemente o tacto de ter o libro na man xa esta a cambiar algo.

P: Nun dos versos de Animais: 'Talvez se cumpra umha parte proporcional dos nossos sonhos/ se os sonhamos juntos' dá a entender que a única maneira de mudar as cousas é xuntármonos. Cal é o teu método para a 'produción social de soños'?

R: O reto máis grande á hora de escribir é implicar á xente no propio libro, que a xente se faga protagonista, que se sinta parte do que ten entre as mans, neste caso, un libro. Teño claro que os cambios socias se dan mediante procesos comunicativos nos que a xente xera discursos e se comporta de maneira social, nos que a comunidade comparte e é xenerosa. Esa produción social de futuro é obviamnete unha forma de cambiar a realidade.

Os soños non deixan de ser parte da realidade. A min hai algo que me interesa moito, que é o traballo da xente a nivel cotián. Como no día a día a xente vai traballando, non só activistas, senón xente que na súa vida diaria vai facendo pequenas cousas que fan que muden as súas inmediacións e o mundo. O país ou a sociedade cambian en rede a través de cousas pequenas e tendo a crenza de que cada un de nós pode facelo. Ás veces fáltanos esa confianza porque o sistema non fai máis que inxectaros pesimismo, desconfianza, soidade e fronte a iso temos que emerxer cada un e cada unha de nós formando parte dun colectivo.

P: Precisamente por iso do pesimismo e a soidade que inxecta o sistema lle quería preguntar. Nun dos poemas fala de que cae como unha tartaruga, esa caída é accidental ou inducida?

R: Din que a militancia ou a participación social ten diferentes fases. É como estar namorado, que pode ser un ciclo de tres anos ou catro. Eu na vida como activista social. tamén tiven ese tipo de fatigas, como pode ter calquera persoa e ese poema pois representa un episodio, é un poema... pódese dicir que intimista. Tamén non deixamos de ser fráxiles, débiles e vulnerables. Nun libro optimista tiña que haber espazo para o cansazo.

P: Eu acho que é un poema optimista, volves erguerte. Esa foto da que falas no poema, na que aparece o sinal de 'Perigo, tartarugas', tiráchela no Curdistán, non é?

R: Esa foto foi en Turquía, antes de chegar ao Curdistán, na Capadocia. É unha foto na que aparezo cun sinal na que hai unha tartaruga dentro dun triángulo de precaución. Despois de velo pasei tres dias conducindo o coche máis pendente das cunetas que da propia estrada até que vin unha tartaruga de terra e comprobei que era certo, que alí hai tartarugas como aquí corzos ou vacas a cruzar a estrada. Foi curioso, como estar a vivir un soño. Alomenos, foi máis facil de esquivala que un xabaril.

P: Que significou para vostede que Made in Galiza se publicara no Curdistán?

R: Sentín que como galego podía aportar moito ás comunidades e pobos que están moi lonxe. Foi toda unha sorpresa ver que había xente que a máis de 5000 quilómetros se identifica coa situación a nosa lingua porque eles viven unha posición semellante. A pesar de que polo meu choio, son profe de lingua, coñezo moitas realidades linguísticas de todo o mundo, ter este contacto directo co Curdistán foi moi emocionante. Vou ir, de feito, en novembro a Turquía. Van traducir o libro ao turco e fan a presentación na Feira do Libro a Estambul.

P: Escribe no seu libro '...independência está seqüestrada numha oraçom subordinada advebial/ de tempo'. Que propón para liberala?

R: Propoño compartir accións sociais, construír entre moita xente un proceso de comunicación, moita rebeldía, moito humor, empregar moito máis a retranca que a saudade e falar con persoas diferentes a nós e non sempre coa mesma xente. Moitas cousas.

P: O importante é que o ves como un fin posible cando escribes ao remate do libro a data na que se imprimeu: '.... anos antes da declaraçom de Galiza como república independente'.

R: Ese é o buraco para que cada lector e lectora cubra. Algúns poñerán alí 20 anos, outros porán alí 500 anos. Eu o certo é que non o cubrín. Teño que sentar un día e pensalo. Mais é algo que está aí, polo que eu especialmente traballo hoxe, no día a día, porque Galiza teña autogoberno, sexa soberana, sabendo que para que iso se cumpra ten que haber un proceso socio-creativo de comunicación e de transformación social que se ten que ir facendo dia a día.
Galiciaé
Comentarios (1) - Categoría: persoeiros - Publicado o 18-08-2010 11:17
# Ligazón permanente a este artigo
O inventor do Kers, o sistema que revoluciona a F-1, é un galego colaborador de Alonso
Isaac Prada, fillo de emigrantes do Carballiño, ideou o sistema implantado este ano pola Fórmula Un

Miguel Pardo / A Coruña
27/03/2009 | 22:17 h. (actualizado el 30/03/2009 a las 01:01 h.)

Disque hai un galego ata na lúa. E non podía faltar tampouco neste circo da Fórmula Un que mañá bota a andar coa suá primeira carreira en Australia. A temporada que agora arrinca será revolucionaria polo novidoso sistema Kers, un proxecto ideado por un rapaz fillo de emigrantes do Carballiño e enxeñeiro colaborador de Renault desde que gañara unha bolsa do equipo francés hai catro anos.

"É un sistema que acumula a enerxía que se produce nas freadas e que permite unha potencia duns 80 cabalos, durante seis ou sete segundos en cada volta, é dicir, un 10% máis de potencia cada vez que se aperta o botón", explica para os menos iniciados. Isaac Prada, nado en Madrid, fala un galego exemplar e con todos os rasgos dialectais da zona ourensá de onde prevén a súa familia. Co mesmo idioma, explica como chegou tan lonxe con só 26 anos.

Xa en 2005, gañou unha bolsa para traballar con Renault grazas ao seu revolucionario proxecto. "Apostei pola reintrodución dun sistema que andaba por aí, pero que non se aceptaba na Fórmula Un porque daba demasiada velocidade e era perigoso. O reto era convertelo en algo con peso e dimensións axeitadas para este deporte. Gustoulle a
Renault e a FIA amosou o seu interese ata que o introduciu na competición", explica este mozo con ofertas para integrarse de cheo no equipo francés, pero que prefire rematar o doutorado. "Colaborei e colaboro con eles en labores de asesoramento, aínda que o traballo é dos seus mecánicos", aclara.

Agora, está centrado nun instituto de investigación de Airbus, dá clases na universidade e colabora con diversos medios comentando o mundial de Fórmula Un. "Vaime ben, non me podo queixar", di.

Isaac Prada soña con traballar na Nasa, coa que xa colaborou, e con asentar no circo dos monoprazas, aínda que non ten présa. "En
Renault queren que volva, pero eu prefiro acabar os proxectos que teño agora en marcha e logo volver con máis posibilidades no mundo da investigación", manifesta un rapaz que entende que todo lle foi "moi rápido" na vida. "Con 22 anos acabei a carreira e xa entrei a traballar nun equipo que foi bicampión do mundo; tiven moita sorte", insiste.

Amante dos deportes, Isaac xoga ao fútbol, practica o esquí, anda en bicicleta, monta a cabalo e é un apaixonado da lectura. Ademais, viaxa a Galicia, terra onde está a súa familia, sempre que pode, especialmente á Lanzada, nas Rías Baixas. "Non hai outro sitio coma este para practicar o windsurf, algo que me encanta facer", desvela.

Presume de deportivista

Este madrileiro -como diría Nancho Novo- aproveita cada ocasión para presumir de orixe e hai unha afección que coloca por riba de todas: "o Deportivo". "Por diante de todo", di un mozo que explica como, tendo boa parte dos seus achegados en Vigo, elixiu o equipo coruñés: "Non me poden ver", bromea.

"Lembro que fun ao Teresa Herrera e o Deportivo xogaba contra o Atlético; a xente púxose a cantar cancións tradicionais galegas que a min me ensinaba meu pai, algo que nunca vira nun estadio. Emocionoume e quedei enganchado ao Dépor", comenta. Un club co que está contento este ano: "Para o equipo que temos, estamos xenial".
O inventor do Kers, o sistema que revoluciona a F-1, é un galego colaborador de Alonso
Comentarios (1) - Categoría: persoeiros - Publicado o 30-03-2009 23:11
# Ligazón permanente a este artigo
Polipus, polbo, pulpo, polbo... Festa no Carballiño
FELIPE SENÉN O Carballiño, Carballino, Carvalhinnho, do que somos, vimos e imos, naceu da feira. Nesta encrucillada, a calquera conflicto no que non vaia a vida, non se lle da máis importancia que a dunha conversa de taberna. Aquí díse de vello que "o cantar do arrieiro é un cantar moi baixiño, cando se canta en Ribadavía resoa no Carballiño". E así é: este campo da feira naceu no encontro de camiños, entre Oseira e Ribadavía. Vila na que hai algúns anos botamos de menos a conversa do Corcheiro, Ernesto Atanasio, sabio petrucio, coroado polo microcosmos da boina, moi andado nos camiños destas bisbarras, polos mares da emigración e do traballo, de profesión corcheiro, o que implica moitos saberes arredor da natureza e do viño. Persoeiro gostoso da conversa peripatética por castros e congostras, e que atopaba resposta para todo. Agora cumpriría ben a súa presencia pra enguedellalo neso de si "pulpo" ou "polbo". Adiviñamos a súa sentencia: as pulpeiras do Carballiño saben ben o que teñen que dicir, que a feira é a feira. Elas inventaron e espallaron por todo o orbe -e non é moito dicir- o que non fixeron gregos, romanos, rusos ou chinos, o cefalópodo sinxelamente cocido nas caldeiras de cobre, servido en pratos de madeira de bidueira.
Alí onde se xunta xente e se fai feira ou romería, non poden fallar as pulpeiras e pulpeiros das terras do Carballiño, as bolas de pan dos viciños fornos de Cea, viño dos ribeiros, uns foguetes e un gaiteiro, e o resto xa viña por engadido. Nese andar de feira en romaría Arcos foi universidade de pulpeiras e pulpeiros, moitos espalláronse e asentáronse polos camiños de Galiza e do mundo.
Teñen sona as pulpeiras de Santa María de Arcos, parroquia nas ribeiras dun sombrío río Arenteiro que vén da Martiñá, ó que verten fontes sulfurosas co seu baniño. Nesas augas do lugar da súa Pontariza mazaban e poñían a secar o polbo traído polos arrieiros en sacas de Marín, de Noia... comerciaban cos productos dos ribeiros e da montaña, os bocois de viño, os xamóns, lacóns, unto, touciño, mel... e de volta traían os do mar, os salgados, afumados e o polbo... Tarefa dentro da misión do comercio, da feira e que quizais teña orixe na saberduría organizativa dos frades do mosteiro cisterciense de Oseira. Pois velaí que entre a Oseira do Cister e o Beade da Encomienda dos Cabaleiros de San Xoán, da Ribadavía fidalga, naceu o campo de feira do Carballiño, e arredor del e á beira dos seus camiños, medrou unha vila e templos dedicados a San Antonio, a San Cipriano... santos que concilian moitas tradicións panteístas. Ambente broslado en contos de noutrora, os que falaban das temidas gavillas de Pepa Loba, da Cahapanda. Decimonónicas casonas de señores, Quirogas, Ulloa... casiñas de arrieiro, de pedra e de madeira, xa metaforseadas en bloques de pisos. A fins do século XIX aquela era para a condesa de Pardo Bazán a "Vilamorta", con ambiente de rebotica e un balneario para agüistas, sempre cos camiños de ida e volta ebertos á emigración e curtindo en saberes.
O tempo e a ilustración municipal irá mudando o lugar de encontro, os que foron campos de feira trocaranse en prazas, en aparcamentos... Dende 1964, sabémolo ben, pola parte que temos, imitando á Festa do Viño que se celebra en Ribadavía, seguidora da Festa do Albariño en Cambados e da Romería Vikinga de Catoira, cantadas por Cunqueiro e Castroviejo, nacía no Carballiño e en Galiza unha nova versión de festa, a que mudaba o nome dos santiños pola dedicación a un prato, neste primeiro caso era o polbo: a "Festa do Pulpo". Sabiamente dábaselle as costas ó vello, repetido e contrastado lema de "Pra carne pan e viño, O Carballiño". Aquí e de moi vello, o pulpo mariñeiro ten patria adoptiva e santuario gastronómico. O escenario é o Parque Municipal, antigo monte comunal de Mesego, ó que os indianos irmáns Prieto, amantes e benfeitores da vila, sumaron as súas herdanzas pra o lecer da vila. Bosque de piñeiros, de ecucalitos, de carballos... Escenario de paseos de verneantes, aguistas, indianos... por el lembramos ó arqueólogo Cuevillas, ó músico de zanfoña Santalices, ó arquitecto Gómez Román, ó etnógrafo Antonio Fraguas... un verau que empezaba, cando Florinda Ulloa cumpría seu ritual anual e viña de Madrid á súa casa da rúa maior. Era un gozo ver as xanelas da casa abertas, como saber que esa carballiñesa, que sobrepasa o século de vida, sigue co ritual de conversa e vasiño de viño nos mediodías da Coruña que nos acolle.
Para cada segundo domingo do mes de agosto convócase a festa e faise por medio dun cartaz artesanal, co algo de kitch popular galego e ourensán que teñen esas convocatorias. O autor primeiro e por moitos anos foi Felipe-Luis López, pai de quen esto escribe e tamén un dos mentores da festa. Logo, por imperativo da Alcaldía, quérese que sexa servidor quen faga o cartaz, e faise con tal de contribuir. Velaí. Os alcaldes, Perea, Marnotes, Pachi Vazquez, e hoxe Carlos Montes danlle cada ano unha dedicación ó evento, e este ano faise a Andalucía, a que introduce os seus saraos e feiras de abril. Por aquí as tonadilleiras, Antonio Molina, e o do carro foron e siguen sendo moi escoitados... por eso no cartaz puxemos pacencia e pintamos á beira dun gaiteiro un guitarrista cordobés... e cando facemos esas cousas lembramos moitas e vellas historias. Eso si, lamentamos ollar a botellonización e a barbarie campando, dividindo e desbaratando libertariamente a festa, que é ritual de reencontro, que anova o sentido da tribu entre novos e vellos, os de aquí e os de acolá, os que veñen e os que se van.
Por eso nos compre o Corcheiro, para falar dos camiños de nós, para pararnos nunha taberna de tertulias, para reconfirmarnos que os máis vellos dicían "polbo", (pooolbo), cunha ó longa e soave, e si acaso "polpo". Incluso catastros do século XVIII sitúan "polberas" de oficio por esta bisbarra. Polo demais, a comenencia, as relacións co mundo da feira, cos maragatos e arrieiros de aquí e acolá escolleron "pulpo", tamén dentro do colo común dos idiomas romances, o latín, "polipus"= "polpo" = "pop" (en catalán) = "pulpo"= "polbo" ou polvo ("polfo", como din os portugueses, que non é máis que o galego-portugués vivo). Os idiomas son para unir, e cantos máis se aprendan e falen mellor, mentalidades abertas á tolerancia de querer saber e estar, lonxe da lingua única dos animaís irracionais.
Pois o galego-portugués, como o castelán, o catalán, o francés ou o italiano, parte do latín, lévano impreso no seu ADN lingüístico, de vello comparten camiños, feira e romaría e hai coincidencias que aproximan e aproveitan.

Felipe Senén é museólogo e técnico de Xestión Cultural
Polipus, polbo, pulpo, polbo... Festa no Carballiño
Comentarios (1) - Categoría: persoeiros - Publicado o 17-08-2008 23:35
# Ligazón permanente a este artigo
"Só quería deixar un recordo do meu paso polo mundo"
ASUNCIÓN ANTELO, ARTISTA

Aos seus 89 anos e coñecida como a Rexubeira de Bergantiños, Asunción Antelo, creou o seu propio museo e escribiu dous libros.


Isabel G. Couso - 09:00 14/07/2008


Allea aos circuítos culturais máis clásicos e alonxada do epicentro da creación literaria e artística, nunha aldea de Coristanco, vive Asunción Antelo, unha artista, unha creadora, que conquista tan só coa mirada. Ten un ollar limpo, mediado polos amplos e densos cristais duns lentes que acomoda no seu xesto para lernos unha das súas composicións: 'Bergantiños, boa terra,fermosa como un rosal, nela naceu Alfredo Brañas e Eduardo Pondal (...)'

De Pondal, de Alexandre Bóveda, Castelao ou Rosalía falan algunhas das súas composicións, uns personaxes -di- que coñeceu 'máis que nada, polos xornais'. Iso si, aos seus 89 anos demostra unha afección envexable á lectura, gústalle ler á autora de 'Cantares Gallegos', a quen leva no seu chaveiro, tamén a Neira Vilas e a un bo número de autores que engrosan o seu armario no que "xa non collen máis". O tempo respectou a afección de Asunción, quen agradece estar tan ben da vista, malia que fose perdendo o oído.

O interese pola lectura, sen embargo, chegoulle tarde. Ou máis ben veuse interrompido polas obrigas, que foron moitas, nunha vida chea de traballos, os da labranza, os da casa, os dunha muller única entre irmáns. E precisamente a marcha dos homes para a guerra fixo que se afeccionase á escritura, polas misivas que lle enviaba a seus irmáns ao fronte, o que fixo que se practicase nunha disciplina que aprendera naqueles tres meses de inverno que podía ir a escola. Agora ten mellores cousas das que escribir, de Bergantiños, das cousas que pasaban antes na parroquia, dos costumes que se foron perdendo... E xa leva dous libros, un de poesía e unha novela.

'A terriña nin a deixei nin a deixaría nunca'
Asunción Antelo é, ante todo, unha artista, pero unha artista apegada á terra. Na aldea de Segufe, parroquia de Seavia (Coristanco), é coñecida por todos e calquera veciño está disposto a amosar ao visitante onde queda o seu museo. Querida por todos e alcumada como "a rexubeira de Bergantiños", Asunción devolve o cariño coa súa obra e coas súas palabras: 'á terra eu sempre lle quixen, á terra e a súa xente, que foi onde eu me criei.

En 1971 decidiu abrir o seu museo, ante todo porque 'fillos non tiven, e acordoume facer algo para que se saiba que pasei por este mundo'. Non cabe dúbida que o conseguiu, xa que a súa casa recibe as visitas de moitos curiosos que a felicitan polo seu traballo, cousa que non entende porque, segundo di, 'estas cousas fainas calquera, non ten dificultade ningunha'. Alí podemos atopar tallas de madeira, figuras feitas con raíces de árbores, bancos, reloxos, retratos escultóricos, maquetas de pedra de muíños de auga... unha ecléctica mostra dun quefacer ao que -di- non a ensinou ninguén. Mesmo chegou a vender algunhas das súas obras, mais agora di que 'non quere ser egoísta dos cartos e non quere quedar sen as cousas', polo que decidiu non vender máis.

Asunción lamenta non ter tido máis posibilidades de estudar, xa que agora 'o que non aprende é porque non quere' e decidiu deixar xa de esculpir tallas e de escribir. Primeiro porque xa non ten sitio onde meter máis obras e, segundo, porque xa cumpriu o seu soño: 'eu xa non quero facer máis nada, unicamente o meu testamento', di con retranca, 'eu xa deixo o meu recordo'.

(A entrevista na páxina de Vieiros inclúe un vídeo)
Comentarios (1) - Categoría: persoeiros - Publicado o 15-07-2008 14:44
# Ligazón permanente a este artigo
106 anos
Comentarios (1) - Categoría: persoeiros - Publicado o 18-04-2008 20:15
# Ligazón permanente a este artigo
"En Bos Aires acabamos na comisaría por cantar en galego nun bus"
XOSÉ NEIRA VILAS, ESCRITOR
O escritor repasa algúns dos feitos que marcaron a súa vida, na capital arxentina e A Habana e a relación entre Galiza e Cuba, onde o 20 de decembro se celebra o centenario do himno

A vida de Neira Vilas desénvolvese entre tres esquinas do Océano Atlántico: Galiza (Gres), Arxentina (Bos Aires) e Cuba (A Habana). Milleiros de quilómetros entre elas e algunhas décadas de distancia, igualmente, pero un mesmo obxectivo: a difusión da cultura galega. Neira Vilas emigrou a Arxentina en 1949, con 21 anos. Bos Aires nos anos 50 era a primeira cidade de Galicia. Érao en poboación, pois en ningunha outra cidade do mundo vivían máis galegos, e érao a súa alma e vontade de ser galega. A nosa cultura brillaba na outra beira do Atlántico grazas a Seoane, Dieste, Lorenzo Varela, Arturo Cuadrado ou Blanco Amor.

As Mocidades Galeguistas
E grazas ás Mocidades Galeguistas, formadas en 1953, nas que "non só habían galegos e galegas, senón tamén arxentinos, fillos de galegos", comenta Neira, e nas que a defensa da lingua galega era fundamental: "os que ingresasen nas mocidades galeguistas tiñan que saber galego e aprender o himno". Os mozos galeguistas que vivían en Bos Aires nos anos 50 non eran unha multitude, mais eran moi activos. Un exemplo desa actividade foi o reparto polas rúas de milleiros de copias da denuncia que as sociedades galegas realizaran da persecución da que era vítima a nosa lingua na ditadura franquista perante a Asemblea Internacional da Unesco, reunida en Montevideo en 1954.

Con todo, Neira Vilas salienta que estas Mocidades, ao contrario das dos anos trinta, reservaban un espazo para a festa: "os rapaces das Mocidades Galeguistas dos anos trinta eran moi serios todos e Castelao dicíalles: 'que clase de mozos sodes? Non ides ás mozas, ás romarías, sodes vellos realmente, ideoloxicamente moi ben, pero despois non sodes mozos' (...) nós non, nós tiñamos os nosos bailes, as nosas romarías, os nosos mozos e mozas (...) Até unha vez acabamos na comisaría por cantar en galego nun autobús".

Follas Novas, unha iniciativa pioneira
Xosé Neira Vilas e Anisia Miranda casaron en febreiro de 1957, el con 28 anos e ela con 24. O seu gran proxecto era poñer en marcha unha libraría-editorial para difundir os libros galegos en toda América. Follas Novas inaugurouse o 15 de xullo de 1957, exercendo de "pregoeiro" o xornalista e ex deputado Ramón Suárez Picallo.

Durante catro anos Neira Vilas e Anisia Miranda percorreron as sociedade galegas e as "actividades culturais patrióticas" que se organizaban en B. Aires: "iamos cunha especie de maleta-estante e abríamolo alí e vendiamos libros". Como destacou Luis Seoane "perdendo cartos e recobrando vontades para Galicia". Como lembra Neira Vilas: "faciamos unha relación do que gañaramos ese mes con Follas Novas e exactamente por ese importe enviabamos libros ás bibliotecas públicas arxentinas, para que Galicia estivese representada".

Neira Vilas fala da súa chegada á Habana en 1961 e da relación entre Cuba e Galiza

A revolución cubana
En 1961 a parella marcha para Cuba: "decidimos romper con todo e marchar para A Habana (...) Aos cincuenta ou sesenta anos ao mellor non tomas esa decisión, pero era unha aventura, era armar unha nova sociedade sobre os cascallos da vella". A colectividade galega que atopan en Cuba é moi maior, pois de feito a derradeira vaga de emigración chegara antes de 1932: "Anisia dicíame, cando me coñeceu, que era o primeiro galego novo que coñecía".

Dada a pobre actividade que levaban a cabo naquel momento as sociedades galegas, Neira Vilas dirixiuse ao director do Instituto de Literatura e Lingüística, para propoñerlle a creación dunha sección de Lingua Galega: "díxome que si, pero que me tiña que ocupar eu". A sección, creada en 1969, tivo un labor moi importante: "antes de que existisen estas cátedras de lingua galega que foi creando Política Lingüística, xa nós crearamos cátedras de lingua e literatura galegas en Leipzig e Leningrado (...) En Leipzig había uns cen estudantes de portugués que tiñan o galego como lingua obrigatoria, e uns 470 de español para os que o galego era optativo. E tanto os cen de portugués como todos os de español matriculáronse en lingua galega".

Bandeira, himno e Academia
A relación histórica en Cuba e Galiza é importantísima, e de feito tres dos grandes símbolos da identidade galega: a bandeira, a Academia e o himno, naceron na Habana. A bandeira, en 1904, produto dun erro dalgúns emigrantes galegos, que desexando ter unha enseña que os representase pensaron que a bandeira da Comandancia Marítima da Coruña (a última que viran en Galiza) tiña que ser a galega; Neira Vilas comenta que Murguía deulles o seu visto bo: "mirade, esta é a bandeira da comandancia marítima da Coruña, pero non está mal: adoptádea". A Academia da Lingua, creada en 1906 en Cuba, e sostida economicamente durante anos polas sociedade galegas.

E o himno, do que o vindeiro 20 de decembro cúmprense cen anos dende a súa primeira representación, que tivo lugar nun teatro da Habana. Neira Vilas salienta que o himno de Pondal e Pascual Veiga ben puido ter como autores a Curros e Chané: "había un gran poeta emigrado na Habana e había un gran músico, tamén. Pero pasou o tempo, e un día nunha sobremesa dixo algo Chané e Curros enfadouse porque tiña un xenio así moi irto, e xa non se falaban". Como Neira Vilas, o himno galego tamén foi a saltos polo Océano Atlántico.


Un video da entrevista na ligazón a Vieiros, abaixo.
"En Bos Aires acabamos na comisaría por cantar en galego nun bus"
Comentarios (1) - Categoría: persoeiros - Publicado o 05-12-2007 21:45
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0