boas e xenerosas


Unha escolma de artigos, entrevistas, estudos, novas, opinións, reportaxes... boas e xenerosas



GALEGO DE SEU(Web)


Colazo
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Gonzalo de Vigo, o primeiro Robinsón
Naufragou no Pacífico no XVI

Eduardo Rolland . Dous séculos antes que o protagonista de Defoe, un galego foi o primeiro náufrago que sobreviviu no Pacífico. Gonzalo de Vigo foi descuberto por unha expedición de Elcano, que morrera dúas semanas antes.



5 de setembro de 1526: A nao Victoria achégase á illa de Guam, no arquipélago das Marianas, no corazón da Micronesia, na banda asiática do Océano Pacífico. A tripulación está desfeita pola sede e o escorbuto. Hai dúas semanas que morreu o seu capitán, Juan Sebastián Elcano. Están no punto máis afastado do globo que endexamais imaxinaran, nunha viaxe de exploración ordenada polo emperador Carlos V, só tres décadas despois de que Colón chegase a América.

A nao aproxímase á costa e, das augas de cor esmeralda, xorde un mar de canoas, cheas de aborixes espidos e ameazadores, dispostos á abordaxe. O escribán do buque, Andrés de Urdaneta, narra no seu diario a tensión do momento: Prefiren morrer a mans dos salvaxes que prolongar a súa agonía na nao Victoria.

De súpeto, nunha das canoas, xa arrimada ao barco, érguese un home melenudo, de aspecto terríbel. E fala: ?Bos días, señores, en boa hora vos vexo?. E segue a saudar: ?Bos días capitán, mestre e toda a súa boa compaña?. Os exploradores españois quedan abraiados: ?Eu son galego, vigués máis concretamente, e o meu nome é Gonzalo de Vigo?. A escena, vamos subliñalo, acontece no ano 1526, hai case cinco séculos.

Que facía un galego entre os aborixes da Micronesia nos albores da idade Moderna? Quen era este primeiro Robinson da historia europea? Para facer as presentacións, temos que volver dous anos atrás.

O 24 de xullo de 1525, no porto da Coruña vívese un grande balbordo. Sete naves, cunha tripulación de 450 homes, fanse á mar co obxectivo de alcanzar as illas Molucas, ricas en especias, e que tamén disputaba Portugal. A ruta farase polo de a pouco descuberto Estreito de Magallães, do que se teñen noticias desde 1521. Vai nesta nova escuadra Juan Sebastián Elcano, sobrevivente daquela primeira aventura.

A ruta depara nun desastre, aínda que se fixeron grandes descubertas xeográficas. A metade das embarcacións xa non chegaron nin ao Pacífico, e só a nao ?Victoria? alcanzaría as Molucas, despois da morte de Elcano e do almirante Loaísa.

É precisamente o buque insignia o que atopará na illa de Guam ao primeiro ?Robinson? da historia, un galego de Vigo.

O escribán Urdaneta narra as penalidades que obrigaron á Nao a baixar a terra nas illas Marianas: ?Era tanta a sede que tiñamos, que os máis de nós non nos podiamos menear, que afogabamos; e nisto recordei eu que quizais me remediaría cos meus propios ouriños e así o fixen; logo que bebín sete ou oito grolos deles, sentinme coma se tivese comido e bebido?.

Toda a nao ?Victoria? era morte, un día tras doutro. O 6 de agosto falecería Juan Sebastián Elcano. E a estampa que retrata Urdaneta é dramática: ?Toda a xente morreu de medrarlle as enxivas de tal xeito que non podían comer nada e tiñan unhas dores terríbeis; eu vin sacarlle a un home un dedo de carne das enxivas e, ao día seguinte, telas tan crecidas coma se non lle tivesen sacado nada?.

É así como se arriscan a baixar a terra en Guam, malia a tentativa de abordaxe dos aborixes, entre os que, de súpeto, ergueuse o galego. Así o narra Urdaneta: ?De entre aqueles indios, ergueuse un que comezou a saudar á moda de España; viña case espido, co cabelo chegándolle ás nádegas. Todos marabilláronse e dicíndolle que subise a bordo, non se atrevía el se non lle daban Seguro Real?.

A fórmula de ?Seguro Real? tiña que dala o capitán do barco e garantía a calquera que tería perdón para todo crime do pasado en caso de subir a unha embarcación militar. Aínda que pensaron que algo tiña que ocultar aquel home, déronlle o salvoconduto de inmediato, tal era a sorpresa xeral.
?En boa hora chegades, señor capitán, mestre e a compañía?, dixo o presunto aborixe ao chegar: ?Señores: Eu son un dos da Armada do capitán Magallaes; son galego, chámome Gonzalo de Vigo e coñezo moi ben a lingua destas illas?.

Urdaneta conta logo a historia do náufrago: ?Gonzalo de Vigo é natural de Vigo, que é en Galicia, foi de grumete con Magallaes, e é fillo de Rodrigo Álvarez e de Isabel Martínez?.

Un desertor

O vigués narrou que era fuxitivo da anterior expedición, na que decidiu desertar xunto con dous portugueses, ao ver canta xente estaba a morrer na nave ?Trinidad?, na que viaxaban. Así quedaron en Guam. ?Estando naquela illa ?prosegue o escribán? mataron os indios aos seus dous compañeiros, por certas tolerías que cometeron?. Gonzalo de Vigo quedou a vivir cos nativos e aprendeu a súa lingua e costumes.

O galego narroulle aos expedicionarios a vida nas illas: ?A illa é de regular altura, cumio raso e despoboado, porque os naturais viven canda o mar. Os indios son malos, e andan todos espidos, sen ter cousa algunha sobre si. Son ben dispostos, de cabelos longos e barba cumprida. Veneran aos seus mortos, de xeito que cando enterran a un home principal e ven que xa se consumiu, sacan os osos e os adoran. En cada vila hai un rei, e fan a guerra os uns aos outros. Non teñen instrumentos de ferro

As súas armas son tirafondas e paus. Comen froita, arroz, os moitos peixes que pescan e aceite de coco?.

As historias de Gonzalo de Vigo sonlle de grande utilidade aos expedicionarios. O náufrago media cos nativos para que intercambien froita e auga cos españois. En troques, reciben abelorios de cristal, que tamén cambian por algunhas pezas de ouro.

Pouco agradecidos coa hospitalidade de Guam, os españois marchan días despois. Antes, rouban os paxaros que os nativos tiñan en gaiolas, coma mascotas, e pápanos todos. ?Os da nao ?di Urdaneta? tomaron moitos pombos, que os tiñan os indios en gaiolas, e eles non os comían?. Para rematar a faena, colleron os últimos doce aborixes que estaban a comerciar a bordo antes de levar áncoras e secuestráronos ?para que lle desen á bomba [de achique], que no barco estaba a entrar moita auga?. Urdaneta aclara, finalmente, que ?o galego veu connosco, pola súa propia vontade?.

O galego fai de intérprete

Gonzalo de Vigo converteríase logo nun heroe cando chegaron ás Molucas. Alí comezou unha guerra cun pequeno destacamento portugués que defendía as illas. Cada bando aliouse con diferentes poboados e reis locais nunha guerra que durou case que un ano.

Urdaneta narra como o galego exerceu sempre como intérprete, e mesmo nunha ocasión chegou a ser tomado como refén por unha tribo. Cando estaban a piques de matalo cos seus machetes, ?Gonzalo pegoulles dous empurróns e saíu correndo, conseguindo chegar á chalupa, onde os seus compañeiros o esperaban. Os indios, temendo as nosas armas, deixaron a persecución?.

Tras unha longa guerra, que durou un ano, os portugueses rendéronse e as Molucas quedaron baixo dominio español, cunha pequena dotación. Non sabemos se Gonzalo de Vigo quedou alí ou volveu a Europa coa nao Victoria. Urdaneta non volve nomealo e a súa vida non deixou máis pegadas.

Pero se fixo a viaxe de volta tivo poucas oportunidades de sobrevivir. Só 24 homes chegaron vivos á metrópole. Ao desembarcar, o rei Carlos V agradécelles o esforzo pero comunícalles que as Molucas teñen sido cedidas a Portugal, tras un arranxo económico. A loita foi para nada.

Os británicos, moi afeccionados ás historias de robinsóns, teñen a Gonzalo de Vigo como un personaxe moi aprezado. De feito, entra nunha categoría para a que o inglés ten unha palabra propia, intraducíbel: Castaway, que aquí se emprega polo xenérico ?náufrago?. Este galego está considerado por eles como o primeiro ?robinson? europeo no océano Pacífico.
Gonzalo de Vigo, o primeiro Robinsón
Comentarios (1) - Categoría: historia - Publicado o 22-07-2008 03:10
# Ligazón permanente a este artigo
'Mártires de Carral': revolución liberal ou galeguista?
162 ANIVERSARIO

O 26 de abril de 1846 o Coronel Solís e doce dos seus oficiais foron fusilados en Carral, despois de ter sido derrotados tres días antes na batalla de Cacheiras.

A revolución de 1846 foi un pronunciamento liberal, unha reacción progresista fronte ao goberno autoritario do Xeneral Narvaez. Ou cando menos naceu así, aínda que moi logo adquiriu unha compoñente paralela: as reivindicacións provincialistas, na procura dunha xestión política máis autónoma, comezaron a tinguir as proclamas da Xunta Superior do Reino de Galiza. O 2 de abril o coronel Solís, que entrara en contacto coas ideas liberais na Coruña, influenciado por Juana de Vega, condesa de Espoz y Mina, pronúnciase en Lugo, uníndose case de inmediato Santiago ao movemento, e nos días seguintes Pontevedra e Vigo. A revolución fracasa nos restantes territorios do Estado, sendo este un dos factores que máis incidiu no carácter provincialista e galeguista do movemento.

A este respecto o catedrático de Historia Contemporánea da USC, Xusto Beramendi, explica que "cando se inicia en Lugo non se diferencia de calquera outro pronunciamento liberal, sobre todo porque en Lugo non había provincialistas, xa que estaban bastante concentrados en Santiago. Cando o pronunciamento recibe o apoio civil, o grupo de provincialistas, que eran de ideoloxía progresista, toma un papel moi activo e ocupa postos de gran responsabilidade nas xuntas revolucionarias. É daquela cando se comezan a advertir nalgunhas proclamas da Xunta algunhas ideas que non aparecen nos manifestos progresistas convencionais".


As reivindicacións provincialistas
Os provincialistas pulaban por recuperar a unidade administrativa do Reino de Galicia, disolto na reforma de 1833, e defendían unha política autónoma respecto a Madrid na tarefa lexislativa e un sistema tributario propio. Emprestáronlle inmediatamente o seu apoio político e mobilizáronse a prol da insurrección. Santiago pasou a converterse daquela na capital deste movemento, constituíndose alí o 15 de abril a Xunta Superior do Reino de Galicia. Un dos seus líderes, Antolín Faraldo, fundou o periódico La Revolución para que convertese no voceiro da Xunta.

O carácter galeguista do movemento é nidio nos manifestos publicados pola Xunta Superior, nos que se afirmaba que "Galiza, arrastrando até aquí unha existencia oprobiosa, convertida nunha verdadeira colonia da corte, vai a erguerse da súa humillación e abatemento. Esta Xunta, amiga sincera do país, consagrarase a engrandecer o antigo Reino da Galiza, dando proveitosa dirección aos numerosos elementos que atesoura no seu seo, erguendo os cimentos dun porvir de gloria".

E ese carácter autónomo tamén se percibía nos actos: o día 16 publica un decreto polo que se adoptan as primeiras medidas económicas e administrativas: nulidade de todos os actos do goberno de Madrid dende o día 2 de abril, sometemento de todas as xuntas a Xunta Superior do Reino da Galiza, abolición do sistema tributario, e supresión da policía.

Os provincialistas galegos teñen unha ideoloxía marcadamente progresista, ao igual que case todos os movementos nacionalistas xurdidos en Galiza dende entón. "O nacionalismo galego é diferente ao doutros territorios do Estado Español e do continente europeo: nace cunha matriz ideolóxica de esquerdas, mentres que noutros países xorde dunha matriz tradicionalista e conservadora", explica Beramendi, que engade que "as razóns desta especificidade temos que atopalas en que a xerarquía eclesiástica que exercía en Galiza estaba moi castelanizada dende o século XVII; e tamén en que a outra clase social ligada ao antigo réxime, a fidalguía, sae moi ben parada da revolución liberal, pois mantén a súa posición de perceptora de rendas forais e comeza a ocupar cargos na administración que viña de ser creada".


De Cacheiras a Carral
O xeneral Narváez enviou tropas baixo o mando do xeneral La Concha para recuperar o territorio. O día 23 de abril comezou a batalla de Cacheiras entre as tropas de Madrid e as galegas de Solís, que foron derrotadas. A grande superioridade das tropas do goberno central fixo inútil a resistencia e as tropas de Concha entraron en Compostela a saqueo e pillaxe, como se lles prometera. Solís, que se refuxiara en San Martiño Pinario, entregouse aquela mesma tarde.

Tres días despois, un xuízo sumarísimo condenouno a morte en Carral. Este xuízo non foi celebrado en Santiago ou na Coruña por medo aos simpatizantes do coronel que había nestas cidades. Manuel Murguía, que daquela era aínda un cativo, foi testemuña directa do asalto das tropas invasoras a San Martiño. Canda a Solís, foron fusilados en Carral doce dos seus oficiais. Anos despois os trece executados foron designados polo goberno como 'beneméritos da Patria' e ordenouse a construción dun monumento en Carral, que non foi efectivo até 1904, por iniciativa da Liga Galega da Coruña.


Na derrota nacen os mártires
O galeguismo político, convertido xa en nacionalismo tomou aos 'mártires de Carral' como referente simbólico, realizando homenaxes masivas ao pé do monumento nos aniversarios dos fusilamentos, como o que tivo lugar o 26 de abril de 1931, e no que destacou como orador Manuel Lugrís Freire. A este respecto Beramendi salienta que "é no futuro cando este pronunciamento adquire importancia, na relectura que dos feitos fai o galeguismo, que o asume posteriormente como un fito propio, e os derrotados no 1846 pasan a se converter nos primeiros mártires do galeguismo".

Beramendi engade que "A reivindicación chega case de inmediato, xa no que podemos considerar provincialistas de segunda xeración, que no décimo aniversario da derrota comezan a homenaxear a acción de Solís, por exemplo cun número especial do xornal La Oliva, que dirixía Murguía, en 1856". En 1856 celébrase tamén o Banquete de Conxo. Como escribiu Luís Gonçales Blasco (Foz) hai un par de anos en Vieiros "o Banquete de Conxo debe ser relacionado co levantamento de 1846; en efecto, despois da represión que seguiu á derrota de 1846 o Banquete supuxo unha nova posta en pé do sentimento liberal e democrático da Galiza, sempre ligado á reivindicación da súa identidade histórica. Foi organizado polos sectores mais avanzados do estudantado galego desa altura".

Recreación en Radiodifusión
Radiofusión, a rede de emisoras municipais galegas, recreará este sábado 26 de abril os sucesos acaecidos en 1846 que finalizaron co fusilamento dos "Mártires de Carral". Dende Carral realizaráse un programa radiofónico entre as 12 do mediodia e as 2 da tarde. O espazo poderá sintonizarse nas emisoras municipais galegas, e tamén a través de Internet, na páxina www.radiofusion.eu. O programa contará coa colaboración dos historiadores Xusto G.Beramendi e Emilio Grandío e participación de mozos e mozas, veciños e veciñas de Teo e Carral.
'Mártires de Carral': revolución liberal ou galeguista?
Comentarios (1) - Categoría: historia - Publicado o 28-04-2008 20:56
# Ligazón permanente a este artigo
Bibiano Fernández Osorio-Tafall
Osorio- Tafall
Salcedo 1902 - Cidade de México 1990
Municipalista e autonomista do máximo nivel durante a República española e alto funcionario das Nacións Unidas para o Terceiro Mundo

Ámbitos de ocupación:
Investigación / Científico
Político - Institucional

Destacado biólogo e profesor de Ciencias Naturais, político de longo percorrido e de fidelidade republicana inquebrantable, trala guerra civil exiliouse en México e desempeñou altos cargos de asesor e diplomático en organismos internacionais de tan alta responsabilidade como a FAO ou a ONU. Restablecida a democracia en España, como presidente que fora do Comité Central de Autonomía de Galicia en 1936, foille ofrecida a posibilidade de dirixir a implantación da autonomía galega, pero considerou que por estar tantos anos afastado de Galicia, pouca xente recordaba a súa pasada personalidade política, e que tal responsabilidade lle correspondía aos galegos que loitaran no interior contra a ditadura.

Bibiano Fernández Osorio -que máis tarde faría composto o seu segundo apelido engadíndolle Tafall, o segundo de seu pai, sobriño dos musicólogos da catedral de Santiago, Rafael e Santiago Tafall Abad- naceu en Salcedo (Pontevedra ) en 1902, sendo neto por vía paterna de Bibiano Fernández, editor e director do xornal monteirista de Santiago, La Gaceta de Galicia. Valéndose dun decreto do Ministerio de Instrución Pública que lle permitía ingresar antes de tempo aos alumnos ben preparados, rematou o bacharelato con brillantes notas aos 15 anos. Iniciou en Santiago os estudos de Farmacia, pero moi logo trasladouse a estudar Ciencias Naturais na Universidade de Madrid, onde se doutorou en 1925. Malia ter que sufrir o golpe de Estado de Primo de Rivera, en Madrid viviu na Residencia de Estudantes, que o puxo en contacto cos principios da Institución Libre de Enseñanza e da Junta para Ampliación de Estudos, que en 1932 o becou para ampliar estudos en Alemaña, onde estudou as máis renovadoras técnicas de selección e hibridación de sementes no Kartoffen Institute de Berlín.

Antes da bolsa, en 1927 establecérase de novo en Pontevedra, agora como catedrático de Agricultura no Instituto Xeral e Técnico de Pontevedra, do que tamén foi director, e desde 1930 a 1936 estivo vinculado á Misión Biolóxica de Galicia, institución da que desde 1934 foi secretario e na que, en colaboración con Cruz Gallástegui, estudou as enfermidades viróticas que afectan ao cultivo das patacas. Ademais da fitopatoloxía, Tafall tamén se ocupou da bioloxía mariña a través da Estación de Bioloxía Mariña de Marín, centro promovido polo naturista e arqueólogo Ramón Sobrino Buhigas, no que realizou diversas investigacións sobre fitoplancto, participou nas súas actividades e dirixiu algunhas excursións científicas que os alumnos facían polas costas portuguesas.

Coa chegada da República en 1931, Osorio-Tafall, home de confianza de Casares Quiroga e militante da ORGA e da súa sucedánea FRG, como lle expresaba Gallástegui en carta a López Suárez, ?debátese entre a política e a bioloxía. Temo que se decidirá pola política. ¡Síntoo polas patacas!?. Cumpriuse a premonición de don Cruz e Tafall inicia unha imparable carreira política: foi primeiro alcalde de Pontevedra na República, presidiu a Deputación e deputado nas Cortes Constituíntes de 1931 e da Fronte Popular en 1936. Como alcalde de Pontevedra participou na Asemblea de Municipios de toda Galicia que aprobou o Proxecto de Estatuto e presidiu o subseguinte Comité Central de Autonomía de Galicia encargado de organizar o plebiscito do Estatuto de xuño de 1936. Ao mesmo tempo, no goberno formado por Manuel Azaña en febreiro dese mesmo ano foi nomeado subsecretario de Traballo e Previsión Social. Ao ser elixido Azaña presidente da República e formar goberno Casares Quiroga foi designado subsecretario de Gobernación, cargo que continuou co goberno de José Giral.

Xa en plena guerra civil, ao ser substituído Giral por Largo Caballero,
Tafall abandonou os seus cargos oficiais polo que retomou a docencia como catedrático de Ciencias Naturais no Instituto Lope de Vega de Madrid e encargouse da dirección de Política, o diario de Izquierda Republicana, ata que en marzo de 1938 foi designado por Juan Negrín Comisario Xeral do Exército Popular. Ao finalizar a guerra Tafall refuxiouse en Francia, pero non se desentendeu das súas responsabilidades republicanas, senón que asumiu o cargo de secretario xeral do Servizo de Evacuación dos Refuxiados Españois (SERE), que se encargaba de organizar os traslado dos internados en campos de concentración a México, Chile e outros países.

Abandonou París cinco días antes da invasión xermánica e iniciou o camiño do exilio. Chegou a México, a súa segunda patria, en 1941. Foi nomeado profesor da Universidade Autónoma e do Instituto Politécnico Nacional e reanudou a actividade investigadora desde o Laboratorio de Hidrobioloxía e na Escola Nacional de Ciencias Biolóxicas de México, sendo aínda hoxe moi valorados, científica e socialmente, moitos dos seus estudos e propostas, como a de defensa do mar patrimonial de México.

En 1948, a etapa científica de Tafall en México deu paso a outra máis universalista ao entrar a formar parte do persoal civil da Organización de Nacións Unidas. A primeira actividade que lle tocou acometer foi económica como director rexional da Organización da Agricultura e Alimentación para o sector occidental de América latina, con residencia en Santiago de Chile. En 1956 representou o Programa de Asistencia Técnica da ONU, tamén en Chile. En 1959 foi trasladado co mesmo posto a Indonesia e en 1961 á República Árabe de Exipto. Xa con funcións máis diplomáticas ca técnicas, entre 1964 e 1967 estivo á fronte da operación da ONU no Congo con motivo da súa independencia e, nesta última data, foi designado Representante Especial do Secretario Xeral da ONU en Chipre. Como ideólogo do Terceiro Mundo, de todas estas actividades foi quedando testemuña escrita en numerosos traballos científicos ou informes oficiais dirixidos aos organismos para os que traballaba. En xuño de 1974 xubilouse voluntariamente con rango de subsecretario xeral como funcionario de Nacións Unidas e regresa a México para seguir vinculado a este alto organismo. Así, en 1976 Kurt Waldheim inauguraba en México o Centro de Estudos Económicos e Sociais do Terceiro Mundo e nomeou a Tafall director, así como membro do consello directivo da United Nations Training and Research Institute, UNITAR, proxecto entre o Centro e as Nacións Unidas.

En 1977, durante a transición democrática en España, o xefe do goberno, Adolfo Suárez, aconsellado por Jaime de Piniés, representante español nas Nacións Unidas, propúxolle a Tafall que, como no caso de Taradellas en Cataluña, presidise o tránsito da ditadura á democracia en Galicia. Despois de agradecerlle a invitación a súa contestación, segundo testemuño do seu propio fillo, foi esta: ?Cuando era muy joven y aún no estaba preparado fui llamado a importantes cargos de gobierno. Ahora con mi experiencia estaría preparado para asumir grandes responsabilidades. Pero después de cuarenta años fuera de mi patria no estoy legitimado para aceptarlos?. Sen embargo, outras testemuñas, como a de Díaz Pardo, amigo co que se carteou moitos anos, aseguran que de ser reclamado polas forzas políticas galegas, tería aceptado.

Despois de tantos anos de percorrer tantos mundos e de expresarse con competencia lingüística en inglés, francés, alemán, italiano e portugués e con coñecementos, aínda que non tan solventes, de ruso, indonesio, árabe e grego, nos últimos anos da súa vida Tafall viaxou a Galicia en catro ocasións e sempre se expresou en galego. En 1986 acudiu a Santiago de Compostela para intervir no 50 aniversario do Estatuto de Autonomía, en 1988 para recibir a Medalla de Ouro da Academia Galega das Ciencias, onde pronunciou a conferencia ?A preservación do ambiente humano? En 1989 estivo en dúas ocasións, unha en xuño para recibir la Medalla Castelao, e outra en outubro na que nun acto presidido polo presidente da Xunta, F. González Laxe, foi rehabilitalo como catedrático do Instituto de Pontevedra e pronunciou a lección inaugural do curso que versou sobre a obra dos españois en América Latina.

Por razóns de saúde, en 1990 non puido ser investido doutor Honoris Causa pola Universidade de Santiago. Ese mesmo ano o Padroado do Pedrón de Ouro concedeulle o Pedrón de Honra e representouno seu fillo, que no discurso de aceptación do premio dixo: ?Moi especialmente me encargou meu pai que lles manifestase que, xa que non puido ser galego na súa terra, da que o botaron fóra cando somente tiña 33 anos, tomou a decisión de ser galego en todas as partes do mundo onde traballase, dende Canadá até Patagonia e dende México até Indonesia?. Bibiano Fernández Osorio-Tafall, o funcionario de orixe española de maior rango das Nacións Unidas faleceu en agosto de 1990 en Cidade de México. Poucos días despois as súas cinzas foron inhumadas xunto ás dos seus pais no cemiterio pontevedrés de San Mauro.

Créditos da fotografía: Fondo Osorio Tafall do Museo de Pontevedra.

Autor/a da biobibliografía: Xosé Ramón Fandiño Veiga

Obra de Osorio- Tafall

?Algunos datos sobre Zoología económica del Mar de Cortés?, en Revista Mexicana de Historia Natural, decembro de 1943.

?El Mar de Cortés y la productividad fitoplanctónica de sus aguas?, en Anales de la Escuela Nacional de Biológicas, decembro de 1943.

?Observaciones sobre la fauna acuática de las cuevas de la región de Valles, San Luis de Potosí (México)? en Revista de la Sociedad Mexicana de Historia Natural, xuño de 1943.

?La expedición del M.N. Gracioso por aguas del extremo noroeste mexicano?, en Anales de la Escuela Nacional de Ciencias Biológicas, decembro de 1944.

?El destino marítimo de México?, en Revista de Economía, 1947.

?La isla de Cedros, Baja California?, en Boletín de la Sociedad Mexicana de Geografía y Estadística, 1948.

?Recursos marinos de México? en Política, xullo de 1949.
Osorio- Tafall
Comentarios (1) - Categoría: historia - Publicado o 10-04-2008 18:35
# Ligazón permanente a este artigo
Os Símbolos de Galicia
O Consello da Cultura Galega pon a disposición dos lectores a descarga dun fragmento desta obra (formato PDF). Editado polo Consello da Cultura Galega e a Real Academia Galega, o libro recolle os traballos de Ramón Villares (Presidente do Consello), Xosé Ramón Barreiro Fernández (Presidente da Academia Galega), Manuel Ferreiro, Fernando López-Acuña e Eduardo Pardo de Guevara.

Descarga aquí o arquivo
Os Símbolos de Galicia
Comentarios (1) - Categoría: historia - Publicado o 25-12-2007 18:55
# Ligazón permanente a este artigo
O día que se berrou 'A nosa terra é nosa'
30 ANOS DAS MANIFESTACIÓNS AUTONOMISTAS

O proceso que levou na Transición á construción da nosa autonomía estivo cheo de frustracións. Pero houbo dous días, os 4 de nadal de 1977 e de 1979, nos que centos de milleiros de galegos saíron á rúa
Marcos S. Pérez - 13:15 05/12/2007

O 4 de nadal de 1977 as rúas galegas espertaron contendo o alento. Convócaranse para ese día manifestacións en todo o país, reivindicando a concesión a Galiza dun réxime de autonomía, de preautonomía, semellante ao que xa conqueriran Cataluña ou Euskadi. Aí estaba o exemplo dos cataláns, que o 11 de setembro reuniran a millón e medio de persoas nas rúas de Barcelona; o goberno de UCD non tivera máis remedio que acelerar o seu proceso autonómico. En Galiza as cousas eran distintas: UCD recibira ao redor do sesenta por cento dos votos nas eleccións xerais de xuño e as forzas nacionalistas obtiveran uns resultados mínimos. Algúns dos deputados centristas, como Meilán Gil ou Rivas Fontán, tamén pugnaban por un réxime preautonómico (que dirixirían eles, claro), pero esa presión chocaba coa falta de atención que o goberno español emprestaba a Galiza.

As manifestacións comezaron a convocarse en outubro, con lemas como Pra que non sigan decidindo por nós. Pra que a nosa terra escomence a ser nosa. Por unha autonomía que poda solucionar realmente os nosos problemas e o apoio de catorce forzas políticas, dende UCD até a extrema esquerda, e a de varias forzas nacionalistas, coma o POG de Camilo Nogueira ou o PSG que fora liderado por Xosé Manuel Beiras nas eleccións. Pero non foi a única mobilización daquela fin de semana. As Comisións Labregas, situadas no entorno da UPG, reuniron a milleiros de tractores e máis de cen mil labregos os días 3 e 4 nunha das meirandes tractoradas da historia, paralizando as vilas e estradas da zona rural do país.

Medio millón de persoas nas rúas
A participación prevista (calculábanse ao redor de cen mil persoas en todo o país) foron superadas con claridade: máis de 300 mil persoas en Vigo, unhas cen mil na Coruña, milleiros nas demais cidades. En total preto de medio millón de galegos saíron ás rúas. A reacción da prensa galega foi unánime. Por exemplo, La Voz titulaba a cinco columnas "O domingo, Galiza pediu na rúa a súa autonomía" e o Faro de Vigo dedicáballe unha ducia de páxinas encabezadas polo titular "Testemuño unánime de Galiza pola autonomía".

Tamén entre os intelectuais e líderes políticos, como Paz Andrade, quen sinalaba que "Isto ten que influír nas negociacións co goberno", así coma as de Víctor Moro: "Clara vontade autonomista do pobo", Carlos Barros: "Salto histórico na conciencia nacional de Galicia" ou Blanco Amor: "Os líderes están de máis cando a moitedume se convirte en protagonista". Para Ceferino Díaz, o masivo éxito das manifestacións "respondía a algo que estaba no ambiente, pero non había tanta ansia de autonomía; o que pasou foi que UCD era a forza maioritaria e estaba entre as forzas convocantes. A sorte foi que iso transmitiu que unha maioría dos galegos demandaba a autonomía". Mentres, Camilo Nogueira salienta que "naquel momento estábase enxergando a Constitución de 1978 e as manifestacións do 4 de nadal foron determinantes para que se recoñecese a Galiza como nacionalidade histórica, á par de Catalunya e Euskadi".

Outro 4 de nadal, en 1979
Dous anos despois, o 4 de Nadal de 1979, os galegos volveron saír á rúa reclamando o autogoberno. Foi en protesta polo chamado Estatuto da aldraxe. As direccións madrileñas de UCD e PSOE, encabezadas por Abril Martorell e Alfonso Guerra, decidiron recurtar as competencias previstas no Estatuto aprobado en Compostela en xuño coa unanimidade dos deputados galegos (en realidade, o Estatuto que chegou a Madrid era xa unha versión recurtada do chamado Estatuto dos 16, apoiado mesmo por algúns partidos nacionalistas, como POG ou PG, e de extrema esquerda, coma o PTG).

O obxectivo de UCD e PSOE era construír un Estado das Autonomías de dúas velocidades, no que Galiza (onde UCD era maioritaria) e Andalucía (onde mandaba o PSOE) exercerían de tope, de límite máximo para as restantes autonomías. O caso galego era paradigmático: ao igual que Cataluña e Euskadi aprobara o seu Estatuto antes da guerra, e ao igual que as dúas nacións estaba recoñecida pola Disposición Transitoria Segunda da Constitución como nacionalidade histórica. Así e todo sería a primeira das rexións.

A presión xornalística e cidadá permitiulles aos deputados galegos do PSOE a defender a súa posición contraria aos recurtes, e finalmente o Estatuto proposto foi aprobado unicamente cos votos favorables de UCD e o rexeitamento de PSOE e PCE. O texto foi considerado unha aldraxe, unha palabra que se fixo moi popular naquela semana. Ao día seguinte da súa aprobación (que tivo lugar ás oito da mañá) ao redor de 50 mil persoas saíron ás rúas galegas de xeito case espontáneo, no que se denominou (así o titulou La Voz de Galicia a cinco columnas) "xornada en defensa da dignidade nacional de Galicia", unha xornada de loita na que tamén a prensa galega (nomeadamente El Ideal Gallego) fixo unha defensa da autonomía galega, respondendo sobre todo a certos artigos publicados na prensa madrileña, encabezada por El País. Conta Ceferino Díaz que "viñamos de Madrid, desfeitos fisica e animicamente, e ao chegar aquí atopámonos cunha manifestación espontánea que nos alegrou moito".

Dez días despois, o 4 de Nadal, xusto dous anos despois das grandes mobilizacións de 1977, de novo a sociedade galega mobilizouse en defensa do seu autogoberno, xuntándose entre cen e dúascentas mil persoas en contra da aldraxe. Foi outro 4 de nadal. Alí estaban PSOE, PCE, POG, PSG, MCG e PG, mais non UCD nin as forzas nacional-populares. A este respecto, Camilo Nogueira (dirixente do POG en 1979) salienta que "os que defendiamos este camiño non defendiamos unha autonomía máis débil, senón que tiñamos outra visión estratéxica" e conclúe "outra xente tivo que ir recompoñendo a súa visión nos anos seguintes". Pola súa banda, Ceferino Díaz di que o que botou de menos foi que as manifestacións non continuasen ao longo de 1980, pois "só cando a UCD tivo unha organización galega e uns interlocutores válidos, non dependentes de Madrid, puidose desbloquear o Estatuto". Con todo, Díaz sentencia: "Conseguiu chegarse aos Pactos do Hostal por algo, por mobilizacións coma as do 4 de nadal".
O día que se berrou 'A nosa terra é nosa'
Comentarios (1) - Categoría: historia - Publicado o 05-12-2007 17:30
# Ligazón permanente a este artigo
Os nazis procuraron o Santo Graal en Galiza
Os que querían converter Galiza en "patacaland" estiveron por estes lares na procura do Santo Graal

As claves mitolóxicas coruñesas

O lendario investigador alemán Otto Rahn -segundo revelou recentemente a Orde Martinista- visitou A Coruña en 1937 para seguir unha pista que levaba á tumba do Apóstolo en Compostela. Rahn permaneceu varios meses na cidade herculina camuflado coa nutrida rede de asistentes militares nazis que asesoraban entón o bloqueo franquista do Cantábrico para impedir a chegada de armas á zona republicana.
Sábese que o enigmático investigador alemán visitou a casa natal do seu mestre martinista no número 13 da rúa Olmos -que aínda segue tal cal- e que rastrexou lendas relacionadas coa ruta galega do Graal. Rahn deixou constancia nun escrito que Galicia foi o reino europeo occidental máis antigo -despois do visigodo con sede en Toulouse- tras a caída do Imperio Romano e o único país de substrato céltico que ostenta o graal no seu escudo.
Segundo os martinistas, Rahn interesouse moi especialmente polas bases etnográficas que sustentan o mito da Pedra do Destino -a pedra máxica que segundo a lenda foi transportada de Brigantium a Gran Bretaña, sobre a que se coroaron os monarcas ingleses, entre eles a actual Isabel II- e que os estudos esotéricos identifican como Pedra de Enoch ou de Jacob -o patriarca da estirpe aria segundo Himmler-. Rahn escribiu ese ano ao xerarca das SS un informe no que se mostraba seguro de que era o hereje Prisciliano -decapitado en Tréveris o ano 385 acusado de mago- e non o apóstolo Santiago quen estaba enterrado verdadeiramente no sepulcro da catedral compostelá. Os priscilianistas -entre eles bispos- constituíronse en sociedade secreta en Galicia á súa morte. Para o ocultista alemán, ambos os episodios mitolóxicos coruñeses formaban parte do secreto crebacabezas do verdadeiro Graal simbólico: isto é, a pista borrada polos primigenios seguidores cátaros da suposta liñaxe humana de Cristo traído a Europa.


A reportaxe ao completo na ligazón de abaixo
A obsesión de Himmler
Comentarios (2) - Categoría: historia - Publicado o 03-12-2007 21:44
# Ligazón permanente a este artigo
Un 40% da poboación galega emigrou durante o século XX
Un estudo presentado pola Fundación BBVA analiza a evolución demográfica das comunidades autónomas.

Máis do 40% da poboación galega emigrou ao resto de España ou a outros países durante o século XX, segundo un estudo sobre a evolución demográfica das comunidades autónomas.
O informe «Evolución da poboación española no século XX», presentado hoxe pola Fundación BBVA, subliña que un total de 823.853 persoas abandonaron Galicia para instalarse fóra dese territorio.
Precisa que a emigración neta a outras provincias españolas foi de 597.712 persoas, o equivalente ao 30,3% da poboación galega residente en 1900, que era de 1,97 millóns.
Engade que o pasado século outras 226.141 persoas marcharon de Galicia a outros países, o que equivale ao 11,5% da poboación galega residente en 1900.
O documento observa ademais que «a emigración neta galega ao estranxeiro foi irregular aos longo do século, superando sempre a emigración á inmigración, salvo entre 1930-1940 e 1990-2000».
Puntualiza ademais que no período de 1920 a 1930 houbo un retorno de 106.805 emigrantes do resto de España, e engade que ese regreso da diáspora galega produciuse tamén de 1990 a 2000, cando houbo un retorno neto de 25.495 persoas.
O estudo precisa que durante o século XX a poboación galega aumentou en 38,78%, para situarse ao 31 de decembro de 2000 en 2.741.236 residentes, fronte a 1.975.196 en 1990.
Destaca que en Galicia, os nacementos «na primeira parte do século foron similares á media española» para, a partir de 1980, «seguir a pauta decreciente do conxunto nacional» e no período 1995-2000 situáronse en 3,41% da poboación residente, fronte ao 4,53% no conxunto de España.
Respecto das defuncións, subliña que foron en «progresivo descenso» ata 1985, aínda que no último quinquenio pasaron a ser «superiores á media nacional»para situarse en 5,20% da poboación, fronte a 4,35% no conxunto de España.
Nese sentido, puntualiza que houbo un «crecemento vexetativo negativo da poboación galega» do 1,79% entre os anos 1995 e 2000, fronte a un «modesto crecemento positivo» de 0,18% no conxunto de España.
O informe subliña tamén a supremacía da poboación feminina sobre a masculina e a tendencia ao envellecemento da poboación cara a finais do século.
Así, puntualiza que mentres que en 1900 os menores de 16 anos representaban o 36,88% da poboación galega, fronte ao 36,28% en toda España, a finais de século diminuíu ao 13,05%, mentres que no conxunto nacional situouse en 15,57%.
Así mesmo, os maiores de 65 anos pasaron de ser o 6,54% da poboación galega a principios de século, fronte ao 5,21% da española, a situarse no ano 200 en 20,57% dos residentes en Galicia, comparativamente ao 17% do conxunto de España.
O estudo indica que «o envellecemento da poboación galega é maior relativamente por mor da emigración».
Un 40% da poboación galega emigrou durante o século XX
Comentarios (1) - Categoría: historia - Publicado o 08-11-2007 17:00
# Ligazón permanente a este artigo
Dous mil anos de Galicia: O feito diferencial galego (no Dereito)
"Desde hai dous milenios, cando se falaba da existencia dunha entidade coñecida co nome de Gallaecia, e ata a Galicia do século XXI, sempre existiu neste territorio un sistema xurídico. A pregunta é en qué medida este sistema recolleu ou non as especificidades da identidade galega, ou sexa, se a lei, o costume,..."

Seguir lendo na ligazón de abaixo
Dous mil anos de Galicia: O feito diferencial galego (no Dereito)
Comentarios (1) - Categoría: historia - Publicado o 07-11-2007 21:45
# Ligazón permanente a este artigo
Piden unha investigación sobre os galegos mortos en campos nazis
16.11.2006 Os tres grupos parlamentarios apoian a iniciativa ·· O BNG destaca que, de 191 cidadáns de Galicia deportados, 111 morreron nos campos de exterminio

REDACCIÓNSANTIAGO

PPdeG, PSDEG e BNG instan á Xunta de Galicia a promover unha investigación histórica dos galegos deportados nos campos de concentración nazis durante a II Guerra Mundial, así como a reivindicar a súa memoria e recordo nas conmemoracións do Ano dá Memoria.

Así, aprobaron por unanimidade os tres grupos con representación na Cámara galega unha proposición non de lei do Grupo parlamentario do BNG, na que os nacionalistas indicaron que 191 galegos foron deportados en campos de concentración nazis, dos que 111 faleceron neles, 13 desapareceron e 67 foron liberados en 1945.

Segundo o BNG, uns 46 procedían de diversas localidades da provincia da Coruña, 21 da de Lugo, 22 de Ourense e 22 de Pontevedra e, segundo puntualizaron os nacionalistas, todos eles foron reducidos a cinzas nos fornos crematorios dos campos nazis de Mauthausen.

Os deportados galegos -obrigados a levar o triángulo azul que os distinguía como apátridas porque o Estado español negoulles o recoñecemento da nacionalidade- eran de Betanzos, Ferrol, A Pobra, Ribeira, Sarria, Viveiro, Lugo, Castro Caldelas, Maceda, Entrimo, Ribadavia, Bueu, Pontevedra, Redondela, Vigo, Vilagarcía e Vilanova de Arousa, entre outros.

Xosé Ramón Paz Antón recordou que os primeiros prisioneiros galegos chegaron ao campo de concentración de Mauthausen o 6 de agosto de 1940.

O DATO
Capítulo heroico
Paz Antón insistiu en que todos eses galegos "escribiron un capítulo heroico" nos campos nazis, polo que reiterou a reivindicación de renderlles unha homenaxe a todas esas persoas .
Piden unha investigación sobre os galegos mortos en campos nazis
Comentarios (1) - Categoría: historia - Publicado o 07-11-2007 21:14
# Ligazón permanente a este artigo
[1] 2
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0