boas e xenerosas


Unha escolma de artigos, entrevistas, estudos, novas, opinións, reportaxes... boas e xenerosas



GALEGO DE SEU(Web)


Colazo
 CATEGORÍAS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

?O galego é a lingua que está en perigo'
X. Reboiras( Federación de Relixiosos do Ensino)

Antonio Cendán . O irmán Xosé Reboiras é o secretario xeral da Federación de Relixiosos do Ensino de Galicia (FEREGA). Considera que o castelán non corre ningún risco en Galicia, polo que son necesarias as campañas en favor do galego e impartir cada vez máis un maior número de materias na fala autóctona.


Como son as relacións da FERE coa Administración?

Son boas e fluídas, aínda que non esteamos sempre de acordo en todos os asuntos que se someten a consideración. Aínda así, recoñecemos que nos facemos propostas que son aceptadas e mantemos un dialogo cordial. O principal cabalo de batalla é o relativo á lexislación, xa que a dos centros públicos e distinta da dos privados. Outras veces ignórasenos, principalmente na función que cumprimos. Nos necesitamos máis fondos económicos para levar a cabo o noso labor, xa que os nosos centros educativos van destinados a todos os públicos. Non somos colexios elitistas enfocados tan só a un colectivo social significado.

Tamén cumpren funcións educativas onde non hai centros públicos...

Así é. Nos cascos históricos cada vez vive menos xente, pero segue habendo un gran número de nenos. As nosas instalacións emprázanse agora nos centros das cidades, pero foi por cuestións alleas a nosa filosofía, xa que a medida que medraban as cidades, os edificios máis vellos quedaron no centro, de aí que por esa casualidade histórica quedásemos nós nos emprazamentos dos que agora dispoñemos. É máis, antes de producirse o último crecemento das grandes urbes, moitos dos nosos colexios quedaban ás aforas. Ao ser centros concertados veñen alumnos de toda clase e condición, cunha total liberdade. Podo dicir que nunca tivemos problemas nese sentido, agás os que poda ter calquera outro centro educativo.

Como acolleron a implantación da educación para a cidadanía?

A nivel estatal indicóusenos que a podíamos impartir en función do carácter dos nosos centros. Nos puxémonos a favor de que se estudase esta materia que ten unha elevada cantidade de temas. É certo que existen algunhas diferenzas. O único que pretendemos e impartir esta materia de acordo co noso ideario. O feito de estar a favor de que se impartise Educación para a Cidadanía creounos algún problema cun pequeno sector da Xerarquía que non entendía a nosa postura. Escolas Católicas está a favor de que se estude esta materia, salvando sempre a opción dos pais. Nos nosos centros estase a impartir sen ningún problema. Os alumnos que fagan obxeccións son atendidos nese horario con outras actividades.

Tamén divulgan moito a lingua galega...

Os nosos centros cumpren a normativa. Aspiramos a que se dean as materias correspondentes a actual lexislación. Promovemos a simpatía e o cariño cara a lingua galega cun gran número de actuacións. Creamos o premio Pai Sarmiento de lectura, no que os alumnos len libros en galego e dámoslle un galardón ao autor elixido polos estudantes. Facemos tamén a festa da lingua nunha localidade distinta. Este ano xuntamos a 5.000 alumnos no recinto de Fexdega, en Vilagarcía. Tamén celebramos xornadas encamiñadas á normalización lingüística do noso profesorado, nas que lles damos charlas teóricas e proporcionámoslle o último material que chega ás nosas mans para que o proceso de estudo se faga nas mellores condicións.

Que porcentaxe de materias imparten en galego?

Iso é moi difícil de cuantificar, pero tratamos de cumprir o decreto. Chegamos ao 50 por cento e se se supera é positivo, xa que o castelán non está en perigo en Galicia, quen o está é a lingua galega. Os nosos alumnos van aprender castelán aínda que non teñan materias neste idioma por unha cuestión moi sinxela. Os rapaces viven nun medio no que predomina a lingua castelá. Os medios de comunicación están no mesmo idioma e tamén as novas tecnoloxías. Todo o que se faga a favor do galego permitirá que sexa máis valorado e máis querido.

Pero o seu labor non se limita tan só a impulsar o galego no ensino...

Efectivamente. Na labor pastoral estamos promovendo material en lingua galega. A nosa fala non debe limitarse tan só ao ensino, hai que levala tamén á catequese e a todas as actividades de carácter relixioso, no que polo de agora contamos con moi poucos medios e non está todo o espallado que debese. Nos sacamos material audiovisual, canción relixiosa e todo o que estamos encontrando de relixioso en galego. Estamos facendo outro equipo na Pastoral para a divulgación da lingua, que é un eido moi importante da vida relixiosa.
?O galego é a lingua que está en perigo'
Comentarios (1) - Categoría: normalización lingüística - Publicado o 09-11-2008 18:07
# Ligazón permanente a este artigo
Vocabulario multilingüe de economía
En galego, inglés, castelán, catalán i euskera

Recurso desenvolvido no marco do proxecto de investigación RICOTERM2: Control terminolóxico e discursivo para a recuperación de información en ámbitos comunicativos especializados, mediante recursos lingüísticos específicos e un reelaborador de consultas (HUM2004-05658-C02-00), financiado polo Ministerio de Ciencia e Tecnoloxía, dentro do Programa Nacional de Promoción Xeral do Coñecemento (2004-2007).
Institucións participantes:

* Euskal Herriko Unibertsitatea (UPV/EHU).
* Universidade de Santiago de Compostela (USC)
* Universitat Pompeu Fabra, Institut Universitari de Lingüística Aplicada (IULA-UPF)
* Universiteit Antwerpen (UA)

Vocabulario multilingüe de economía
Comentarios (1) - Categoría: normalización lingüística - Publicado o 05-11-2008 17:32
# Ligazón permanente a este artigo
A ciencia invade os bares galegos
Cafés con científicos e actores

Raquel Rey . 'Si Mahoma non vai á montaña, a montaña vai a Mahoma'. Con esta filosofía dous profesores da Universidade da Coruña crearon hai dous anos os cafés-teatro-científicos.

Os mestres Xurxo Mariño e Castro Rivadulla, do grupo NEUROcom, promoveron o proxecto dos cafés científicos, unha actividade de divulgación para achegar á sociedade ao saber científico. Hoxe, esta forma peculiar de levar a ciencia a lugares populares conta coa axuda e apoio das tres universidades de Galiza e da Consellería de Innovación e Industria.

Buscan achegar coñecementos a veces pouco accesíbeis da ciencia ao público maioritario. A filosofía é usar a ciencia para entender mellor o mundo no que vivimos. O gancho é o humor.

Actores e científicos

O resultado son os cafés científicos que percorreron durante os meses pasados diferentes bares do país contando coa axuda de científicos como Elena Vázquez, Luís Sampedro, Eduardo Sánchez e Alberto Velando. Estiveron acompañados polos actores Vicente de Sousa e César Goldi.

Esta edición xa acabou, mais para o próximo ano volverán con máis cousas que ensinarnos. ANT TV pasouse por un dos seus actos para amosar como os cafés poden ter moita ciencia.
A ciencia invade os bares galegos
Comentarios (1) - Categoría: normalización lingüística - Publicado o 01-11-2008 17:05
# Ligazón permanente a este artigo
ENTREVISTA: ARTURO DOPICO PÉREZ Director xeral de R
P. Teñen problemas cos seus clientes por utilizar normalmente o galego?

R. O galego significa rendibilidade para nós porque é identidade. E non estou falando de identidade política en absoluto. Non o entendemos como unha ferramenta política, senón desde o punto de vista do noso patrimonio cultural. Os idiomas non ocupan espazo na nosa cabeza, eu aprendín tres e estou co cuarto. Renunciar a unha riqueza como esa é de bárbaros.
ENTREVISTA: ARTURO DOPICO PÉREZ Director xeral de R
Comentarios (1) - Categoría: normalización lingüística - Publicado o 06-10-2008 13:44
# Ligazón permanente a este artigo
John Rutherford, académico honorario da Real Academia Galega
EFE. O hispanista inglés John Rutherford, tradutor e divulgador da literatura española e galega no seu país, ingresa este sábado como académico honorario na Real Academia Galega (RAG), despois de medio século de vinculación profesional e afectiva a Galicia.

Profesor da Universidade de Oxford, tradutor ao inglés do Quijote ou La Regenta, de Castelao ou Méndez Ferrín, Rutherford pronuncia un discurso no que recorda a súa chegada a Galicia en 1958, concretamente a Ribadeo, nun intercambio cultural, o que cambiou a súa vida porque, ademais de espertar a súa paixón pola cultura popular, coñeceu á súa muller.

Desde entón, a súa vida foi "unha peregrinaxe laica cara a unha comprensión do fascinante misterio que atopei na cultura galega", que trata de descifrar no seu discurso de entrada na RAG, titulado "Ou fermoso sorriso de Daniel", que fai referencia ao enigmático sorriso dunha figura do profeta no Pórtico da Gloria da catedral compostelá.

Viaxeiro infatigable e amante do camiño de Santiago, John Rutherford comentou que desde que chegou a Galicia sentiu auténtica fascinación pola súa cultura e, máis concretamente, polo seu sentido do humor e o especial xeito de entender a vida dos galegos.

Retranca
En Galicia "hai unha cultura popular moi profunda e un xeito de pensar que eu descoñecía" cando descubriu a costa de Lugo, que lle fixo quedar prendado da "finísima ironía", unha retranca "que non atopara en ningún sitio e difícil de entender para un inglés".

No seu país, "o sarcasmo é fácil, enseguida daste conta do que che queren contar", pero enfrontarse á retranca resulta "máis complicado, porque é máis intelixente, cústache saber o que che queren dicir, ou se che queren dicir algo", comenta Rutherford nun perfecto galego cun lixeirísimo deixe inglés.

En Galicia descubriu "o gusto de falar por falar" e que conversar é "un xogo". "Os ingleses somos máis pragmáticos", incluso no emprego da linguaxe, aclara.

Décadas envorcado na divulgación da cultura galega, Rutherford admite, con todo, que en Galicia non está suficientemente valorada a súa propia cultura, e móstrase como un firme defensor do idioma galego, "a expresión da identidade dun pobo que non pode perderse, temos que facer todo o que podamos" para evitalo.

Polo bilingüismo
Ás voces que claman contra o bilingüismo na escola, John Ruterford replícalles que estudar dous idiomas, o galego e o español, enriquece, e que non é incompatible con aprender inglés. "Nós os galegos", di Rutherford, "podemos ser perfectamente trilingües, eu falo os tres idiomas, e non é difícil".

Rutherford acepta a honra como representante dos estudos galegos no Reino Unido e pide á RAG que lle encarguen algún traballo e así "me permítan realizar algunha contribución activa ao labor desta importante institución", no que se pensa envorcar xa que está xubilado como profesor, aínda que segue á fronte do Centro de Estudos Galegos da Universidade de Oxford.
John Rutherford, académico honorario da Real Academia Galega
Comentarios (1) - Categoría: normalización lingüística - Publicado o 06-10-2008 13:34
# Ligazón permanente a este artigo
Carta aberta ao Club Financiero de Vigo
Distinguidos señoritos:

O seu documento sobre da lingua galega tróuxome un cheiro a novela costumbrista mesetaria ou de temática señoriteira andaluza. Xa ven que cousas ten isto da memoria. Naquelas obras todo canto sucedía nos pobos nos que se situaba a súa acción, era analizado por un grupo de individuos ociosos que se reunían no casino e alí pasaban revista a canto ocorría na vila. Esta revisión levaba consigo a sanción dos acontecementos analizados, o debate (curto) sobre os vieiros polos que a poboación debía poñer os seus pasos e, finalmente, decisión de cales serían as medidas a adoptar para que a cousa se encamiñase debidamente cara á solución que os membros do casino daban como a boa, sa e conveniente para a vila.

Como nestes casinos sempre estaban presentes os responsábeis da gobernación ─del mesmo, do casino, saíran os seus cargos nun xeito de quendas de reparto do poder que só eles comprendían e a só a eles competía─ isto faría que fosen tomadas as medidas necesarias para que a poboación reconducise a súa conduta polas boas ou polas outras.

Estas institucións, nacidas ao acubillo dos costumes caciquís do dezanove, tiveron continuidade no franquismo de xeito que funcionaban como prolongación das ?cortes? da ditadura. O seu poder era tanto que chegou un momento que, en moitos pobos andaluces, apareceron outros casinos chamados ?casinos dos pobres?, formados por advenedizos e que nalgúns pobos teño observado que se situaban nun edificio o máis enfronte do casino dos ricos que lles era posíbel. Pero nunca chegaban a máis ca un café-bar con billar e butacóns. Os verdadeiros eran os outros, os que tiñan poder.

Esta lembranza veume á memoria ao ler o documento que emitiron, porque tenme toda a pinta de algo saído dunha arroutada de señoritismo. Todo soa a vello, a aristocrático, a nós somos os que sabemos o que hai que facer e outras lindezas parecidas nacidas de sentirse guieiros do pobo, porque para iso naceron no berce onde naceron ou subiron á cama á que subiron.

Pois miren eu non pertenzo a ningún club nin casino, nin sequera ao dos pobres, pero, entre as moitas cousas que se me ocorre dicirlles, só quero facerlles presente unha: están vostedes mal informados sobre o presente, porque é radicalmente falso que o castelán desaparecese do ensino. E son incapaces de albiscar o futuro (véxase o que pasou con esta crise que sufrimos), porque, miren vostedes, a peregrina idea de que cada pai escolla a lingua na que os seus fillos recibirán o ensino (falso dereito que tiran vostedes do lugar de onde sacan os tahúres os ases falsos, da manga da chaqueta), serán vostedes mesmos os primeiros en rexeitar tal disparate: iso significaría dobrar todos os medios dedicados ao ensino non universitario: centros, profesorado?Isto levaría unha suba descomunal dos impostos, eses que vostedes, precisamente, son os que de máis mala pagan. E, na mesma liña de dereitos de decisión dos pais, o seguinte será o das materias de estudo (fóra latín, historia, literatura, filosofía?).

Así que déixense de trangalladas e de hipocrisías e digan claro dunha vez que a vostedes moléstalles máis o galego ca raña. Que cada vez que din defender a liberdade de uso do galego o que queren dicir é ?yo no tengo nada contra el gallego, lo que no quiero es que lo hablen conmigo, con mis hijos o delante de mí. Entre ellos que hablen lo que quieran?. E esa frase é idéntica á que se utiliza fronte aos negros, aos ciganos, aos homosexuais? E iso chámanse racismo, algo moi presente naqueles casinos de pobo de tempos pasados.
De todos xeitos, e por se hai algo de sincero nas súas palabras, estou disposto a lles facer unha proposta de acordo, pero, para non estenderme máis, diso falareilles nunha próxima carta.

Atentamente,
Xabier P. DoCampo
Carta aberta ao Club Financiero de Vigo
Comentarios (1) - Categoría: normalización lingüística - Publicado o 08-09-2008 00:06
# Ligazón permanente a este artigo
O galego nunha escola rural
agalega.info - Videos das noticias dos informativos da TVG
Comentarios (1) - Categoría: normalización lingüística - Publicado o 08-09-2008 00:04
# Ligazón permanente a este artigo
Multilingüismo e biodiversidade
XOSÉ LUÍS MÉNDEZ FERRÍN

Estes días atrás vin unha película de título estrafalario (Apocalipto ou algo así) na que o seu director, Mel Gibson, usou nos diálogos exclusivamente de unha ou varias linguas centroamericanas da familia, que coñecemos como maya.
O mesmo director tivera o acerto, realmente xenial, de facer falar noutro film a Cristo e aos xudeus na súa propia lingua e a Poncio Pilato en latín clásico. A innovación de Gibson constitúe un fito histórico pois atenta directamente contra a idea da Torre de Babel como maldición e favorece a percepción do multilingüismo como un ben digno de desexo e tan necesitado de protección como é a chamada biodiversidade.
Logo asistín no televexo á transmisión en directo da inauguración dos Xogos Olímpicos en Pekín, que así soemos escribir o exónimo tradicionalmente no noso idioma galego.
Cada quen interpretou o acontecemento segundo quixo e segundo os seus puntos de vista ideolóxicos. Non é do caso decer eiquí que eu gustei do ondexar da bandeira vermella e de que o búcaro do lume olímpico tivese esa forma helicoide que é representación da espiral no espacio, aínda pensando na degradación capitalista da actual China. O que si que quixera notar é que a China lle fixo facer ver ao mundo que no seu territorio viven en plenitude de dereitos lingüísticos 56 (penso que ese é o número dado polos organizadores do acontecemento) nacionalidades diferentes das dúas chinesas que son maioritarias.
Cómo non, folgueime moito ao comprobar que na organización das Olimpiadas a lingua inglesa recibiu, senón un apagón, si un eclipse que non por momentáneo deixa de ser cecais premonitorio. A lingua francesa recobrou por un intre a súa condición antiga de internacional da diplomacia e da cultura e os locutores ían anunciando os países participantes primeiro nela e, en segundo e terceiro lugar, en inglés e en chinés respectivamente. Certo que o presidente do Comité Olímpico fixo o seu discurso en inglés, pro el non foi monolingüe dado que introduciu uns parágrafos en francés. Os presidentes do Comité Olímpico anfitrión e da República abriron os Xogos usando o chinés, supoño que o chinés mandarín que é o oficial oralmente (a escrita ideográfica é común a esta lingua e ao chinés cantonés) desde 1917. Por fin, un coro de mozos e mozas entooou o himno olímpico cuxa letra é un poema en grego, non sei se en grego moderno ou en grego clásico. Ou sexa, que do espectáculo da inauguración dos Xogos Olímpicos calquera podía tirar a conclusión de que fóra do inglés aínda existe vida lingüística no planeta terra.
Si, hoxe somos moitos os que pensamos que o multilingüismo é boa cousa e que ningunha lingua do mundo debería vivir en circunstacias que favorezcan a súa extinción, ou marxinación como é o caso da nosa. É posíbel que haxa imbéciles capaces de decer parvadas en catro ou cinco idiomas, como disque dixera un día Ortega a propósito dun seu contemporáneo en facecia ocorrente mais apócrifa. Penso que a posesión da varios idiomas é un ben que favorece a amplitude de criterios e a habelencia intelectual das persoas. O que non debería facer ninguén, sen perxuizo da súa sanidade subxectiva, é arrenegar da propia lingua ou entorpecer a restauración da lingua abandonada por uns antepasados forzados ao auto-odio e á vergoña do propio.
Multilingüismo e biodiversidade
Comentarios (1) - Categoría: normalización lingüística - Publicado o 20-08-2008 03:04
# Ligazón permanente a este artigo
Manifestos e contramanifestos
ANXOS G. FONTE
Profesora de lingua e literatura galega


Vimos asistindo nas últimas semanas a unha curiosa batalla ideolóxica e política sobre un tema tan sensíbel como a lingua. O debate, lanzado polo diario El Mundo de Madrid e contestado desde distintas institucións sociais e culturais da periferia, non fai outra cousa que poñer en evidencia a febleza da construción identitaria nacional do Estado español.

Os asinantes do Manifiesto en Defensa dela Lengua Común constatan coa súa iniciativa que, despois de 500 anos de imposición con toda a violencia real e simbólica utilizada desde o ámbito do poder, o castelán nin foi nin é aínda a lingua común dos españois: houbo sempre outras que incribelmente sobreviviron e semella que contan cuns falantes, e agora tamén cunhas institucións propias, con clara vontade de asegurarlles o futuro.

Houbo algún cambio substancial nos últimos anos/meses/semanas que actuase como detonante do conflito lingüístico e da necesidade de defensa dos intereses dos falantes das diferentes linguas? Non o creo; o que hai é o desenvolvemento normal das prerrogativas legais que a Constitución e os estatutos recoñecen aos gobernos autónomos para a normalización das linguas minorizadas.

Sin vontade firme de aplicar as leis de normalización lingüística

Froito do Estado das Autonomías é o decreto de galeguización do ensino que estabelece un 50% polo menos do curriculum en galego. Unha boa medida para a normalización do galego... se chegase a aplicarse. Digámolo claramente: nin antes nin agora houbo nunca en Galicia por parte dos poderes públicos unha vontade firme de aplicar as leis de normalización lingüística. Era o que noutra época se chamou bilingüísmo harmónico e hoxe non sei como se chama pero ten moito que ver co lema clásico liberal, laissez faire, laisser passer.

Non chamarlles ás cousas polo seu nome é unha estratexia como outra calquera: empezamos o ano pasado admirándonos con iniciativas civico-sociais tan interesantes como ?Tan gallego como el gallego? que utiliza un delirante xogo de palabras de imposíbel comprensión para quen non estea no allo.

Que pode ser tan galego coma o galego? Que alambique pode destilar algo que supere en esencia á propia esencia, unha especie de concentrado de galego? Dá para moito que pensar, abofé, dá para tanto que os impulsores decidiron que pensando tan desaforadamente non ían conseguir os seus obxectivos e cambiáronlle o nome de xeito que ?Tan gallego como el gallego" pasou a ser ?Galicia bilingüe?. A mesma estratexia, pero sen pensar tanto: unha Galicia onde os cidadáns estean interesados e poidan aprender moitas linguas é o desideratum de calquera patriota, que ninguén o dubide, en principio o argumento ideal para sumar vontades. De feito, mediante unha ósmose social ?máxica? a inmensa maioría dos cidadáns galegos son competentes en dúas linguas: o galego e o castelán, que usan desigualmente a diario.

O problema é a lingua dos outros, de nosoutros

Xa somos bilingües, polo menos os que vimos de familas galego falantes, congratulémonos! Entón cal é o problema de Galicia bilingüe, cal é o problema dos defensores da lingua común? O problema é a lingua dos outros, de nosoutros: non defenden en realidade unha Galicia realmente bilingüe porque non soportan que as outras linguas (en Galicia, o galego) se vaian desfacendo dos prexuízos vellos e enquistados neste proceso de dignificación que se iniciou co desenvolvemento dos Estatutos de Autonomía que consiste en ir ampliando os seus usos en ámbitos formais, propiciando a súa visibilidade pública e mesmo a súa proxección internacional.

Aborrecen o bilingüísmo, mesmo se ven incapaces de practicalo como facemos os outros con sorpendente habilidade e séntense vítimas, diminuídos nacendo como naceron e educándose como se educaron para a posición dominante. O galego non valía para nada? Pois agora vale! Eu estou feliz de cederlles a posición de vítimas que eles tan ardentemente reclaman. É a súa estratexia, teñen dereito a defendela. Pola miña parte penso que é un momento óptimo para recolocar as fichas no taboleiro. Non imos pelexarnos por seguir sendo as vítimas!
Manifestos e contramanifestos
Comentarios (1) - Categoría: normalización lingüística - Publicado o 29-07-2008 03:12
# Ligazón permanente a este artigo
MANIFIESTO A FAVOR DEL PLURILINGÜISMO
Nuestras lenguas comunes

Catalán, euskara y gallego conviven de forma desigual con los consolidados privilegios del castellano

Un grupo de catedráticos y profesores de varias universidades constata que el castellano, lejos de estar en peligro, mantiene tales ventajas sobre el catalán, el gallego y el euskara que su exacerbada defensa sólo puede tener un móvil ideológico.



Asistimos en estos días a una nueva oleada de nacionalismo lingüístico español de la que el principal botón de muestra es el Manifiesto por la lengua común que ha promovido una veintena de intelectuales de prestigio. El texto en cuestión se asienta en certezas que nacen de aquello que, al parecer, no puede someterse a discusión, como ocurre, por lo demás, en muchos ámbitos de la vida de un Estado que presume de su condición democrática. En las disputas correspondientes adquiere singular relieve la Constitución de 1978, producto de un pacto en el que, en ámbitos sensibles como éste, se impusieron normas sin recabar la opinión de los afectados. Aun en el caso de que aceptásemos la condición inequívocamente democrática del referendo constitucional de aquel año, habría que preguntarse si tres decenios después no es legítimo reclamar, en sentido bien diferente del que invocan los promotores del manifiesto mencionado, una revisión de las normas entonces instituidas. Las cosas como fueren, es significativo que la nueva oleada de nacionalismo lingüístico español prefiera esconder que las reglas que hace suyas no son precisamente neutras.

Llama poderosamente la atención que las mismas personas que afirman con particular insistencia y frente a toda evidencia, tal y como lo revelan las leyes que afectan entre nosotros a las lenguas que los derechos no acompañan ni a éstas ni a los territorios, sino a las personas, no aprecien problema alguno en el enunciado que se ha convertido en guía principal del Manifiesto por la lengua común: el de que, mientras todos los ciudadanos españoles están obligados a conocer el castellano esto no es, al parecer, una imposición, sino un hecho cuya consistencia, sin más, se supone, los hablantes de otras lenguas disfrutan, sin más, del derecho a emplear estas últimas. Si sobran las razones para concluir que semejante enunciación contradice palmariamente lo que afirma el artículo 139.1 de la Constitución en vigor Todos los españoles tienen los mismos derechos y obligaciones en cualquier parte del territorio del Estado,más inquietante es que en la España de hoy se dé por demostrada, al parecer hasta el final de los tiempos, la adhesión popular a reglas como la invocada, en un escenario en el que se hace valer una oposición cerril al despliegue de mecanismos que permitan conocer si la ciudadanía acata esas reglas o, por el contrario, las repudia.

Para el nacionalismo lingüístico español la lengua castellana es superior, cómoda, fácil y útil, virtudes todas ellas que son siempre el producto de circunstancias naturales, nunca de la imposición y la represión. Las lenguas de los demás son, por el contrario, molestas, arcaicas, antieconómicas y francamente prescindibles. Al tiempo que la defensa del castellano se ajusta por definición a un impulso democrático, la de las restantes lenguas responde cabe entender a espurios y cavernarios intereses marcados por esa felonía que identifica el Manifiesto por la lengua común; si en las segundas se revelan por doquier los espasmos negativos de los nacionalismos, por detrás de la primera no habría, en cambio, nacionalismo alguno.

La estrategia principal no nos engañemos apunta a ratificar la situación de incómoda marginación y minoría de las lenguas no castellanas, y a hacerlo de la mano de medidas que tienen un cariz visiblemente asimétrico. Baste como botón de muestra el recordatorio de que los firmantes del manifiesto que nos ocupa entienden que, aun siendo recomendable que en las comunidades calificadas de bilingües la rotulación de edificios y vías públicas se registre en las dos lenguas, en modo alguno podrá realizarse en exclusiva en la lengua propia del país en cuestión, sin que,por omisión, y cabe entender, se rechace la posibilidad de que la rotulación se produzca únicamente en castellano.

El idioma y la fuerza

A los ojos de los nacionalistas lingüísticos españoles, la lengua común no se impone por la fuerza tal horizonte es ontológicamente inimaginable,frente a lo que ocurre, al parecer, con las lenguas no castellanas. Mientras se rechazan determinadas políticas alentadas por los gobiernos autonómicos que se limitan a reclamar para las lenguas respectivas las mismas prerrogativas de las que disfruta el castellano en Madrid, en Sevilla o en Valladolid, se prefiere olvidar cómo, en el pasado y en el presente, medidas aplicadas a menudo con saña y violencia han beneficiado de siempre al castellano y explican, siquiera parcialmente, su condición de visible preeminencia contemporánea. Mientras se manipulan y magnifican, en suma, los problemas que los castellanohablantes puedan encontrar en algunos lugares, se esquiva toda consideración en lo relativo a la delicada situación en la que se encuentran el catalán, el gallego y el vasco, y ello sobre la base de la increíble afirmación de que los objetivos de dignificación de esas lenguas ya han sido, al parecer, satisfechos.

No consta que los nacionalistas lingüísticos españoles, de siempre interesados en defender en exclusiva su lengua, se hayan pronunciado en momento alguno en favor de los legítimos derechos de los hablantes de las lenguas no castellanas. Que en los hechos el principio de libre elección lingüística en el sistema educativo sólo se postula para los castellanohablantes lo certifica la ausencia, dramática, de toda consideración en lo que atañe a ese principio aplicado, por ejemplo, en las personas de los hablantes de catalán, gallego y vasco que residen fuera de los territorios en los que las lenguas correspondientes son oficiales. Al cabo parece obligado concluir que esas lenguas no son percibidas como propias, circunstancia que da al traste, de paso, con cualquier proyecto creíble de bilingüismo: llamativo es que, mientras los nacionalistas lingüísticos españoles se desenvuelven orgullosamente como monolingües en castellano, se rechaza que los hablantes de catalán, gallego y vasco puedan comportarse como monolingües en las lenguas respectivas. Lo que en los hechos se reivindica un monolingüismo de facto es percibido en cambio como una afrenta cuando se sobreentiende que es la apuesta de los gobernantes de las comunidades autónomas que disponen de lenguas propias.

Una curiosa defensa

El Manifiesto por la lengua común configura, en fin, una curiosa defensa de una lengua que pareciera no tener a su disposición ningún tipo de apoyo. Para certificar lo contrario ahí están la maquinaria del Estado, el sistema educativo, un sinfín de rancias instituciones, el grueso de los medios de comunicación, buena parte de la jerarquía de la Iglesia católica, el respaldo de intelectuales de prestigio y, en fin, las propias fuerzas armadas. Por si poco fuere, y a tono con los tiempos, el manifiesto que nos interesa recaba para sus promotores la doble condición de luchadores por los derechos humanos y de defensores de los desheredados. Pena es que, por muchos esfuerzos que se hagan, el texto no acierte a ocultar la defensa obscena de privilegios tan impuestos como asentados, y la ritual demonización, también a tono con los tiempos, de quienes disienten, paradójicamente tildados, a menudo, de fascistas y totalitarios. Que semejante campaña sea atizada, en suma, desde medios de comunicación y cenáculos de la derecha más montaraz dice mucho de su sentido más profundo.

Firmantes:

Carlos Fernández Liria
profesor de Filosofía UCM

Montserrat Galcerán
catedrática de Filosofía, UCM

Pedro Ibarra
catedrático de Ciencias Políticas, UPV

Juan Carlos Moreno Cabrera
catedrático de Lingüística, UAM

Arcadi Oliveres
profesor de Ciencias Políticas, UAB

Jaime Pastor
profesor de Ciencias Políticas, UNED

Carlos Taibo
profesor de Ciencias Políticas, UAM
MANIFIESTO A FAVOR DEL PLURILINGÜISMO
Comentarios (1) - Categoría: normalización lingüística - Publicado o 21-07-2008 02:40
# Ligazón permanente a este artigo
© by Abertal

Warning: Unknown: Your script possibly relies on a session side-effect which existed until PHP 4.2.3. Please be advised that the session extension does not consider global variables as a source of data, unless register_globals is enabled. You can disable this functionality and this warning by setting session.bug_compat_42 or session.bug_compat_warn to off, respectively in Unknown on line 0