Malmequer


Pandereiteir@s e festeir@s da beira atlántica da Galiza


Malmequer
malmequer.vigo@gmail.com
 GAVETAS
 OS SERÁNS (Sección de consulta)
 FOTOS PARA A HISTORIA
 LIGAZÓNS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Entrevista a Xurxo Souto
Unha voz que namora acompañada dun acordeón que respira sentimento. Eso foi Xurxo Souto (A Coruña, 1966) nos Diplomáticos, a banda de tres pesetas, como el sempre lle chamou, que montou van alá vinte anos e que este domingo volve xuntarse para un concerto único, ou para un único concerto. Coa lembranza daquelas primeiras veces fervéndolle no sangue, prestouse para esta conversa.

Pregunta: Se lle parece ben, non lle farei ningunha pregunta. Só lle lerei as palabras e as frases que o definen a vostede e o seu paso polos Diplomáticos, para que mas vaia explicando.

Resposta: Moi ben. Empeza!

P: Pois... 25 de xullo.
R: Ten moito significado porque é o día do meu cumpreanos (ri). É unha tripla celebración, individual, familiar e, por suposto, colectiva.

P: Montealto.
R: O centro do mundo! Sempre diciamos que Montealto era a Coruña con casas ao lado, porque alí estaba todo o importante da cidade, a Torre de Hércules, o cemiterio e o barrio de ambiente, e o resto eran casas pegadiñas.

P: Rock 'de cidade' e en galego.

R: A chave está en facer o que che pete, e non o que che digan que tes que facer. Efectivamente, cando arrincaron os Diplomáticos, os gurús de entón dicían que o galego non valía para o rock and roll e que na Coruña ninguén falaba galego. Polo tanto, seica non podía existir na Coruña un grupo de rock que cantase en galego. Nós fixemos o contrario. No noso barrio falábase galego, fixemos a música que nos petou, un grupo radicalmente coruñés e que afortunadamente tivemos a oportunidade de coñecer se non todos si a maioría dos currunchos ou unha parte importante do noso país grazas á música.

P: Ano 37, guerra civil...
R: (risas) Alexandre de Fisterra inventa o futbolín! Esa canción viña a dicir que as cousas máis humildes esconden historias marabillosas. E esa máquina compartida, colocada en fronte do autismo das consolas actuais, narraba a historia deste home, que foi testamenteiro de Leon Felipe, que viaxou por todo o mundo, que editou poesía en galego a eito en México e que, ademais de todo iso, inventou o futbolín.

P: Caciques.
R: É un dos temas dos Diplomáticos, e é un andazo que está no noso ADN. Dentro de nós levamos o ser carnocho que pode cambiar o mundo, pero levamos tamén a semente do cacique, que o fai todo por conveniencia. Hai que ter coidado, porque cando te descoidas sae de ti a vehemencia do carnocho, ou pode saír o gran cacique.

P: Cando empezaron fixérono con ganas de troula e de reivindicar a cultura galega a través de figuras coma a de Alexandre de Fisterra. Co paso dos anos mergulláronse nos problemas do país, con temas coma ese 'Caciques'. Que lles tira hoxe do peito para facer música?
R: A música para nós é a forma máis radical da comunicación, onde ademais da razón funciona a paixón, e cada vez que tocamos deixamos de estar na periferia e estamos no centro do mundo. A Galiza mándanlle eses arquetipos do que ten que ser, un lugar afastado, pero os galegos somos xente creativa e decidimos crear un discurso para compartir con todos os pobos do mundo. Xa o dicía Luis Seoane: 'Queremos facer feliz ao mundo coa riqueza da nosa diversidade'.


Algo máis ca música

P: 'Fumareu'.

R: É unha palabra que descubrín no dicionario cando era neno, un remuíño no mar. Pareceume un termo evocador, especialmente fermoso, unha imaxe de remexido de quince mil historias. Calquera que camiñe pola nosa contorna cun pouco de atención poderá atopalas. Eu comecei a apañalas todas cando me convertín en músico, e despois non tiven máis remedio ca escribilas. A sorte de coñecelas foi un agasallo, unha lección que me deu a música.

['Fumareu' (1997) é o segundo dos libros publicados por Xurxo Souto, despois de 'A tralla e a arroutada' (1995). Ambos contan as rutas dos Diplomáticos, e tras eles chegaron outros xa máis coñecidos, coma 'Tres trebóns' (2005) ou a novela 'O retorno dos homes mariños' (1999)]

P: 'Arroutada pangalaica'.
R: Foi o primeiro disco, ese sentimento de que a realidade toda estaba a agardar por nós, a que deramos un paso cara adiante e nos decidiramos a conquistala, a superar esta visión da Coruña pobre, que só podía facer pop de provincias, unha imitación do que se facía en Madrid ou en Londres, a través da mistura de todas as músicas que tiñamos na casa.

A 'arroutada' é o impulso do ser carnocho que quere cambiar o mundo e que loita constantemente contra esa postura acomodada do cacique; e 'pangalaica' porque se fala moito de Galiza pero coñécese moi pouco o noso país. A maior parte da xente, a imaxe mental que teñen do seu lugar nativo é Santiago un 25 de Xullo e, sen embargo, movémonos no medio de tópicos coma aquel do que falabamos antes de que na Coruña ninguén falaba galego cando, en números absolutos, é a cidade con maior número de galegofalantes do país. Paga a pena ter unha imaxe máis ampla, para coñecernos a nós mesmos e para superar eses arquetipos que nos limitan.

P: Constante Permuy.
R: (pénsao) É Montealto en estado puro, a referencia dun rapaz que vivía nun barrio con casas obreiras, feas e mal construídas que se decata de súpeto de que está a habitar en grandes latitudes. Montealto ten unha pedra chantada no Atlántico, que ve como o océano todo está a chamar por nós e que, de súpeto, toda esa vehemencia telúrica faille estoupar o peito e nace o principio da nosa aventura.

P: Mais era tamén o protagonista dunha radionovela...
R: Xa non me acordaba! (risas) Efectivamente! Na Radio Galega comecei a colaborar con Carlos Blanco, con Amelia García e con Mari Pereira, cun programa dedicado á música galaicotropical, e deixáronme escribir unha radionovela, a primeira, 'Indiana Jones en Compostela'. Despois fomos subindo moito e xurdiu Os frigoristas, porque nun barco pesqueiro, nun conxelador deses que van ás Malvinas, o superheroe non é o capitán, senon o frigorista que mantén o peixe en perfecto estado. Era unha novela dedicada a esta figura, a Constante Permuy, un rapaz de Montealto, e para a banda sonora chamei a un compañeiro meu...

P: A Rómulo Sanjurjo...
R: Sii! Que xa fora compañeiro meu nun grupo, en Belida, e compuxemos aquela peza que dicía (arríncase a cantar) 'Non chas quero, non chas quero, nabizas do teu nabal...' Empezou a escoitarse polos bares da parte vella de Compostela e foi unha auténtica conmoción! Lembro unha noite na Casa das Crechas que puxeran cinco veces seguidas esa peza... absolutamente marabilloso!


Cando as intencións substitúen as cervexas

P: 'Virtuosismo, sentidiño, moinantismo, arroutada e paixón'. Eran os cinco vocablos cos que vostede definiu o espírito dos Diplomáticos cando deixaron a cervexa de antes de saír a escena...

R: (ri a gargalladas) Claro! Estás moi ben documentada! A ver... o 'virtuosismo' é o espírito heavy. Era a posibilidade dos heavys, neste caso de Guni [o guitarrista], de rabuñar a felicidade a base da música ben feita. Esa era unha idea. Cales eran as seguintes? Vaime dicindo.

P: Sentidiño.
R: Por suposto! Diante dese fumareu, que citabamos antes, de estímulos encontrados e de teses impostas sen ningún tipo de valoración racional, aplicar o intelecto, esa era a clave. Sigue, sigue!

P: Moinantismo.
R: Andar polo mundo, que bonito é! (ri) A bohemia profunda que está dentro de nós, esa necesidade de saber que haberá máis alá. E que máis nos quedaba?

P: A arroutada, que xa ma definiu antes, e a paixón...
R: Que é o resumo de todo! Non sabemos de onde vimos nin cara a onde imos, pero ficamos nunha contorna que quere estimularnos con elementos emocionais. Todo o que teña emoción, todo o que nos toque' iso é moi válido.

P: A miña seguinte palabra é 'Licor Negro'. Non sei se lembra aquel local...
R: (entre risas) Home! Pero ti estás moi ben documentada! Eu agora xa me ía directamente ao 'Licor do negro café...' dos nosos irmáns, de Lamatumbá e de O Sonoro Maxín... Lembro, si! O dono chamábase Pierre, se non me equivoco...

P: Ui... aí fállame a documentación!
R: (risas) Tanto ten! O 'Licor Negro' foi un soño, un paraíso en Pontevedra, que era un lugar onde compartir música en plenitude, unha tasca, un estudo de gravación e un local de concertos. Desgrazadamente, os soños duran pouco por culpa da burocracia e ás repugnancias institucionais, pero quedou coma unha referencia definitiva.

[Os Diplomáticos foron o último grupo que tocou no Licor Negro antes do seu peche. O cartel que anunciaba o seu concerto ficou pendurado diante do local durante cinco anos]


Bravú, esa forma de vida

P: Podería dicirse que é un embaixador da música galega. Posiblemente haxa poucas caras coñecidas que defendan o potencial das nosas bandas como o fai vostede. Quixera saber que lle di a palabra 'bravú', e que me fixese unhas recomendacións de grupos de hoxe...

R: O 'bravú' é unha etiqueta. Cando un grupo empeza sempre di 'a nosa música non pode etiquetarse. Non, nós queriamos etiquetarnos. Diante do tópico escuro de que ninguén facía música en galego, comezamos a descubrir que o país estaba inzado de músicos que tocaban en galego. Pero era curioso porque entre eles non se coñecían! Daquela todos sabiamos de Mano Negra, en París, pero non nos coñeciamos entre nós.

Fixemos un congreso en Chantada polo magosto, nunha taberna, no Caballero de Viana, coñecida coma 'o sistema' porque nos dicía o dono que no inverno imperaba o sistema de tomar cocido e no verán o sistema de tomar churrasco... (risas) nós tomamos un cocido e, nos postres, dixemos 'temos que inventar unha etiqueta'. Finalmente, triunfou a palabra 'bravú', que na forma é ben eufónica e no fondo era a extensión do que queriamos facer. É o cheiro da carne do monte e nós queriamos facer iso: música do noso tempo, pero co cheiro de onde somos.

En canto á actualidade, é a fecundidade, a diversidade. Eu sinto unha fascinación absoluta por O Son do Ghalpón, que inventou un novo estilo de rap orgánico. Na Coruña están a estoupar miles de grupos, é o momento coruñento, con Fracasados de Antemano, Chotokoeu, Loretta Martin... En Vigo estou fascinado cunha rapeira, Aid, que está a crear unha auténtica cosmovisión da cidade, algo que non pasaba desde os tempos de Siniestro [Siniestro Total] ou Os Resentidos. En Pontevedra, a música electrónica de Projecto Mourente e a Safari Orquestra en Lugo... a realidade é especialmente bonita, e o único que cómpre é estar atentos para poder beliscar tanta marabilla.

P: Como foi a vosa aceptación fóra de Galiza? O éxito está asegurado ao erguer a bandeira da festa?
R: Esta é unha pregunta crave. Hai vinte anos, nós sabiamos o que acontecía en Madrid, en Barcelona, en Berlín ou en Nova York grazas aos medios de comunicación. Pero as xentes desas cidades non tiña nin idea do que acontecía en Galiza, ninguén lles facilitaba dato ningún. Cando apareciamos, as imaxes do público era de abraio, de descubrir unha realidade divertida e diversa da que non tiñan nin idea. Isto aconteceunos en Madrid, en Barcelona, en Lyon ou no País Vasco, onde chegou un momento que tocabamos máis alí ca na propia Galiza. Somos o centro do mundo.

Antes cando un actor ía a Madrid só tiña un papel, un rol, que era o de Xan das Bólas, con todo o respecto para ese grande actor. Agora, cando chega un galego, a clase actoral treme, despois de María Pujalte, despois de [Manuel] Manquiña, de [Luís] Tosar. Os únicos artistas galegos que están a tocar polo mundo son os que o fan na súa lingua. A mellor forma de triunfar polo mundo é cantar en galego! É a cadratura do círculo. Do que se trata é de levar a nosa identidade por bandeira e sorprender coa marabilla da nosa cultura.

P: A esa expansión da nosa cultura contribuíu un fenómeno, o da Xeración Xabarín, creado a raíz dun programa de televisión. Daquela, o partido que estaba no poder era o mesmo que está hoxe, sen embargo a situación é ben diferente. Como parte daquel fenómeno, podería analizar o panorama actual?
R: (fala moi rápido, enfatizando a súa indignación) A Xeración Xabarín foi unha loita contra os tabús, contra o que vale e o que non vale. Despois de moitos anos de ser creada, a televisión galega de súpeto fixo o que tiña que facer, porque foi pensada para divulgar a cultura galega, e coa simple gravación duns vídeos de grupos que cantan en galego provocou que toda unha xeración se alimentase e reivindicase a súa música. Eu medrei escoitando rock en galego grazas ao Xabarín!

E efectivamente, aquel partido que estaba no Goberno naquela época é o mesmo que agora aposta por unha idea de Estado absolutamente centralista onde as linguas periféricas se viran realmente periféricas e onde a Xunta, que debera ser o verdadeiro promotor do galego, se convirte nun elemento de limitación e de castración. Pero eu insisto! O único que están a facer é darlle folgos á sociedade para unha verdadeira conmoción a prol da lingua, que é o que estamos a vivir neste momento.


A nosa historia facémola nós

P: Hai un anaco dunha canción que vai pegada a Xurxo Souto: 'A nosa historia facémola nós'. Era a sintonía do Aberto por Reformas. Que supuxo ese programa para vostede, e que supuxo que lle pechasen o micro?

R: (ri) En primeiro lugar hai que reivindicar á Matraca Perversa, que eran os autores daquela sintonía. E esa é a idea central: aínda que a escriban outros, a nosa historia facémola nós. É a experiencia dos Diplomáticos e da música contemporánea. Durante un tempo estiven na Radio Galega e fixen o que me parecía elemental, que a emisora pública se convertese no centro da música cantada en galego. Foi unha historia de descoberta constante, despois de que un compañeiro me comentase nada máis chegar que non habería música galega dabondo para encher unha hora diaria. O problema foi todo o contrario, non dabamos feito.

Que quitasen o programa? No persoal non hai ningún problema. Como cheguei sabía que tiña que marchar algún día. No colectivo, é triste que a Radio Galega dese un paso para atrás. Pasou a ser menos radio e menos galega ao perder o seu argumento central, a música. Renunciou a el para converterse nunha emisora provinciana sempre á espreita do que se faga en Madrid.

P: A última palabra, o motivo desta conversa: Reperkusión. Que temas non van faltar?
R: Pois direiche que imos tocar sobre todo os temas do primeiro disco porque, andando o tempo e visto coa perspectiva de todo o que nos aconteceu, decatámonos de que aqueles primeiros temas estaban cargados de inocencia e de orixinalidade. É moi bonito volver ás orixes. E o converto vai ser unha celebración. Celebramos que hai 20 anos uns rapaciños de Montealto armaron un soño chamado Os Diplomáticos.

www.galiciae.com
Comentarios (0) - Categoría: Novas - Publicado o 18-09-2010 09:27
# Ligazón permanente a este artigo
Chuza! Meneame
Deixa o teu comentario
Nome:
Mail: (Non aparecerá publicado)
URL: (Debe comezar por http://)
Comentario:
© by Abertal
free web counter

contador de malmequeriáns dende o 1 de marzo 2007








Galiza

Malmequer