Malmequer


Pandereiteir@s e festeir@s da beira atlántica da Galiza


Malmequer
malmequer.vigo@gmail.com
 GAVETAS
 OS SERÁNS (Sección de consulta)
 FOTOS PARA A HISTORIA
 LIGAZÓNS
 BUSCADOR
 BUSCAR BLOGS GALEGOS
 ARQUIVO
 ANTERIORES

Música comida polos ratos
Se houbese investigadores dispostos a armarse de paciencia, dos pazos e casas grandes sairía á luz un patrimonio musical inimaxinable.

Era bastante normal que as familias que os habitaban fai máis dun século tocasen algún instrumento, e adoitaban organizarse, aquí e alá, recitais vespertinos para os coñecidos. Suponse que as partituras, en moitos casos, permanecen arrumbadas en calquera arcón apolillado, pero ninguén se decide a desempoalas. De momento, só dous profesores, Isabel Rei e José Luís do Pico, ela de guitarra no Conservatorio Profesional de Santiago, el de música tradicional en Rianxo, penetráronse nunha destes casaróns solariegas. E descubriron o que neste momento se considera o máis grande xacemento de música descoñecida, culta e popular, que existe en Galicia: ao redor de 600 composicións, o 90% delas inéditas.

Marcial Valladares transcribía o que cantaban os seus veciños nas festas

Na Casa Grande de Vilancosta (Berres, A Estrada), nun terreo que cae en pendente, como ben indica o seu nome, viviu no século XIX e ata o ano da súa morte, 1903, cos seus pais e irmáns, o intelectual Marcial Valladares. O cabeza de familia, José Valladares, era un home severo e dominante, que probablemente educou con rixidez aos sete fillos (dos 10 que tivo coa súa muller, Concepción Núñez) que alcanzaron a idade adulta. José era unha autoridade militar e política, sobreviviu ás feridas da batalla de San Marcial, contra os franceses, e a fazaña patriótica custoulle ao seu primeiro, e pacífico, fillo varón tan bélico nome.

A pesar de todo, o pai do escritor ao que se lle dedicou o oitavo Día dás Letras Galegas, en 1970, conservaba baixo a pel dura unha certa sensibilidade e dotes artísticos. Preocupouse por que todos os seus vástagos aprendesen solfexo e tocasen algún instrumento. Eles (Marcial e Sergio), quizais en Santiago e algunha outra cidade con algún mestre. Elas (Jacoba, Avelina, Luisa, Segunda e Isabel), en casa. Co tempo, as protagonistas das tardes sonoras de Vilancosta chegaron a ser as dúas irmás máis pequenas, que eran as que mellor tocaban o piano.

O primeiro dos dous investigadores que entrou na casa, con outro profesor, Ramón Pinheiro Almuinha, foi Do Pico. Abríronlles as portas os Ferreirós, parentes que herdaron a casa de Vilancosta despois de que os Valladares morresen sen apenas descendencia. "Atravesar aquel limiar foi como retroceder de golpe cen anos", recrea Isabel Rei. O contido conservábase practicamente intacto. Todo no seu sitio, case disposto como seguramente lles gustaba telo a Marcial (1821-1903) e sobre todo á súa irmá poeta, a recia Avelina (1825-1902), que habitaron a casa grande xuntos e solteiros ata o final. No salón estaba o pianoforte (un piano de mesa adquirido pola familia nos anos en que destinaron ao pai a Zamora) e nun dos caixóns que incorpora o moble deste instrumento permanecía, desmontada, unha frauta francesa de ébano coas iniciais de Sergio.

O violín e a guitarra que tamén tocaban os irmáns si que xa non estaban. Xunto á frauta, nos caixóns, apareceron os métodos musicais e as partituras, case todas transcritas a man sobre papeis pautados soltos, algunha moi importante comida polos ratos, pero ordenadas en cartafois de varias cores. Unha pequeñísima parte son composicións impresas, adquiridas algunhas en Zamora, ás veces de orixe italiana ou francés.

O ano pasado, Do Pico Orjais e Rei Sanmartim, defensores sen concesións da grafía portuguesa, publicaron nun libro (Ayes de mi país, editorial Dous Acordes) o único grupo de composicións que Marcial Valladares chegou a encadernar para regalarselo ás súas irmás en 1865, con 29 pezas diferentes, 26 harmonizadas para piano, e 20 páxinas de letras. O autor de Maxina ou a filla espúrea incluía entre elas algunhas das melodías que afacía recoller dos seus veciños, nas romarías ou cada vez que estes visitaban aos señores de Vilancosta. Cando o escritor dicía "o meu país", non se refería a Galicia, senón ao "país da Ulla", onde rastrexaba as músicas, recorda Isabel Rei.

A guitarrista xa deu varios concertos, un deles en Brasil, de pezas rescatadas en Vilancosta que incorporou ao seu repertorio. O último, o 15 de agosto, na Casa dá Matanza, a de Rosalía, acompañada á voz por Ugia Pedreira. Estaban presentes varias autoridades políticas, unha clase para a que a profesora do conservatorio non afai tocar. A investigación vai tirando sen axuda institucional ningunha. Nin sequera o Concello da Estrada ten interese no filón musical que esconde unha casa do termo municipal.

Agora, procedentes de Vilancosta, Do Pico prepara a edición de 40 muiñeiras que ninguén coñece, e Rei proxecta, en "cuestión de meses", transcribir as pezas para guitarra. Son unhas 80, e publicadas "cubrirían o baleiro" que existe para este instrumento na música galega. Para o resto do material (obras e exercicios de todo tipo, para voz, piano, violín, guitarra e frauta, ata unha ópera italiana, rigodones, valses, contradanzas, alboradas, panxoliñas ou mazurcas), terá que buscar tempo de debaixo das pedras durante máis dun ano.

www.elpais.com
Comentarios (0) - Categoría: Novas - Publicado o 21-09-2011 09:44
# Ligazón permanente a este artigo
Chuza! Meneame
Deixa o teu comentario
Nome:
Mail: (Non aparecerá publicado)
URL: (Debe comezar por http://)
Comentario:
© by Abertal
free web counter

contador de malmequeriáns dende o 1 de marzo 2007








Galiza

Malmequer