Foi elixida entre dezaoito candidaturas procedentes de toda Europa
A Universidade de Vigo é o nodo europeo da rede mundial de satélites non comerciais
Grupo de investigadores que participaron en Vigo na reunión do proxecto
A ETSE de Telecomunicación acolleu unha reunión para ultimar os detalles da posta en marcha do proxecto
D. Besadío |Vigo
A Universidade de Vigo foi designada pola Axencia Espacial Europea, ESA, nodo de operacións en Europa de GENSO, a nova rede mundial de satélites non comerciais –científicos, de investigación e educativos- e, en bandas libres. A proposta, elixida entre dezaoito candidaturas procedentes de toda Europa “sitúa á Universidade de Vigo como referente mundial dentro dos sistemas de pequenos satélites”, subliña o profesor Fernando Aguado, investigador principal do proxecto Xatcobeo, punto de partida de todo este proceso.
Como nodo europeo da rede, a ETSE de Telecomunicación acolleu un seminario de traballo no que participaron 25 investigadores de Europa e América para acordar os requisitos que debe cumprir o software que se empregará de forma libre para construír esa rede mundial de seguimento de satélites e que deberá estar preparado en maio ou xuño deste mesmo ano. Trátase de ultimar os detalles para pór en marcha toda unha constelación de pequenos satélites distribuída por todo o mundo que permitirá recadar á comunidade científica diversos tipos de información.
Xatcobeo, “a pedra que iniciou o camiño”
O proxecto, liderado pola Axencia Espacial Europea, conta coa participación da NASA, o Departamento de Defensa do goberno americano e a axencia xaponesa JAXA, así como arredor de 200 universidades de todo o mundo, e actualmente está liderado pola investigadora Helen Page, da Oficina de Educación da ESA.
Page, que participou tamén en Vigo neste encontro de traballo, destacou os motivos polo que foi seleccionada a proposta viguesa, “valoramos moi positivamente o carácter multidisciplinar da Universidade e a súa aposta polo mundo da tecnoloxía”, ao que engadiu que tamén foi fundamental, ao tratarse dun proxecto mundial, “todas as conexións que os investigadores desta Universidade teñen actualmente tanto en Europa, como América, Asia e mesmo África”, ao que engadiu “a importancia da experiencia previa co proxecto Xatcobeo, que seguiu estándares internacionais”.
En referencia a este último aspecto, o picosatélite Xatcobeo, Aguado sinalou que se tratou“da primeira pedra que permitiu ir facendo o camiño e grazas a el, e co apoio institucional tanto da Universidade como do Ministerio de Ciencia e Innovación, permitiu crear unha infraestrutura de investigadores que actualmente están traballando e sendo recoñecidos a nivel mundial pola calidade do seu traballo”.
No proxecto participan máis de 60 investigadores de Vigo e Ourense
En total a Universidade de Vigo ten implicados neste proxecto máis de trinta docentes e outros tantos estudantes de doutoramento e de proxectos fin de carreira de oito grupos de investigación dos campus de Vigo e Ourense. Á ETSE de Telecomunicación hai que sumar a forte implicación das escolas de Informática e as dúas de Industriais, así como as facultades de Química e Ciencias. “Na actualidade todos os nosos proxectos son moi pluridisciplinares”, subliña Aguado neste sentido.
A idea coa que xurde esta rede é que calquera satélite, independentemente da súa posición xeográfica, poña a disposición da comunidade científica de todo o mundo a información que recolla. Aguado explícao cun exemplo “trátase de que cando o Xatcobeo da Universidade de Vigo pase por China poidamos obter información desde unha estación chinesa como si estiveramos na nosa propia Universidade e, á súa vez, que un hipotético satélite chino ou americano poidan obter os datos que precisen non só cando pasan por encima de China ou de América, senón en calquera parte do mundo, por exemplo, en España”.
Primeira vez que a rede de seguimento de satélites ven a España
Aguado destaca a importancia de que a reunión se celebrara en Vigo, pois todas as reunións da ESA que teñen que ver con ciencia e tecnoloxía fanse en Holanda e, “por suposto, é a primeira vez que a rede de seguimento de satélites ven a España. Son contadas as ocasións nas que a Axencia Espacial Europea propón realizar unha reunión de traballo nun país como España, de aí a importancia que ten para nós este encontro”, destacou.
Segundo a directora do proxecto, na actualidade a investigación sobre este tipo de satélites está aínda nunha fase inicial, “pero estase madurando e unha vez que esta tecnoloxía estea o suficientemente consolidada desenvolveranse moitas misións en múltiples campos, dende a astronomía ata a meteoroloxía espacial”, subliñou ao tempo que remarcou a importancia que terá a implantación e posta en funcionamento da rede Genso. “ Será unha peza fundamental xa que permitirá recibir moita máis información deste tipo de satélites, xa que o seu prezo é moito menor ca o dos satélites convencionais”, apuntou.
Non sei se existe unha definición canónica de colonialismo insidioso. Se cadra non lles gusta a verba, “colonialismo”, que reservan, para situacións de conquista a lume e ferro seguidas dunha imposición pola forza de usos e costumes. Se cadra prefiren “asimilación”, “dominación” ou mesmo “adhesión” ou “ invasión”.
Entendo por colonialismo insidioso aquel no que o colonizado (o asimilado, o invadido, o adherido, o dominado) se vai convencendo progresivamente da bondade natural do colonizador, que impón a súa cultura (a súa lingua, as súas leis, a súa relixión, etc) polo ben do malpocado do colonizado, para que este saia do seu atraso secular e se incorpore ao mundo contemporáneo, asumindo os valores éticos e morais do colonizador. É insidioso, pois vai avanzando devagar (no noso caso leva gañando terreo dende que perdemos a independencia como comunidade separada, van alá máis de cinco séculos), non presenta grandes fitos históricos, senón que vai gañando as vontades dos colonizados devagar (ás veces ese ritmo increméntase ou descende, como en todos os procesos crónicos).
Evitar o dano feito é difícil, pois hai algúns “outeiros” perdidos para sempre no avance das tropas inimigas pola complicidade dos traidores, máis imponse a “resistencia activa”, comezando pola lingua, pola negativa a que calquera funcionario (da Sanidade, da Educación ou do Concello) intente que mudemos o noso rexistro lingüístico. Ser conscientes da riqueza do noso xeito de ver o mundo (a nosa lingua, espello do noso xeito de pensar) e actuar en consecuencia, sen submisións.
Si, vouno contar. Son moi discreta coa lencería, pero quero que se saiba que hoxe levo suxeitador de cor amarela. Disque todo empezou cando unhas rapazas de Detroit sementaron un xogo na rede social Facebook: cada unha escribiu publicamente o nome dunha cor mentres de forma privada animaban a outras mulleres a seguir o fío indicando a cor do suxeitador, a cor e nada máis. A cadea oculta de mensaxes ía adornada de concienciación sobre o cancro de mama, pero ademais ofrecía latexando un divertido código secreto para desconcertar aos homes. En poucos días, abatendo idiomas e fronteiras, brotaron na rede milleiros de nomes femininos vistosamente tinguidos. Os rapaces tolearon con preguntas e teorías estrafalarias do enigma. Aínda houbo algúns intentos de empatía, como meus pobriños que presumindo de estar no allo publicaron “ultravioleta” ou "gris metalizado".
Agora non estou faltando ao segredo comprometido porque xa foi desvelado dabondo nos foros da internet. A moita xente non lle pareceu ben o xogo. Os pragmáticos que nunca ven a utilidade do inútil din que non serve para concienciar e outros simplemente teñen a teima de criticar todo o que fan os demais.
Eu xoguei e sentinme ben compartindo algo con mulleres de todo o mundo coas que teño pouco en común. O mellor foi cando entre as miñas amigas coincidimos nalgunhas cores inequivocamente galegas, en feminino. Iso achegounos unha complicidade inesperada e de súpeto foi espallando con orgullo a cor branca, a vermella, a rosada, a laranxa, a castaña escura... Sei dunha muller sen Facebook que abriu unha conta para publicar simplemente: "Morada con pingas amarelas". Despois algúns homes encantadores abriron a gama a todo tipo de palabras galegas, así hoxe podemos xogar todos e todas. Quen non entende ese alento de gozo que nos chega ao ler carballeira, fervenza ou agarimo é porque non sabe que cada lingua é un xeito distinto de ver a vida.
Ti máis eu temos moito en común, sexas home ou muller, de Galicia ou de calquera recuncho do universo, penses como penses. Estás a ler galego, así que ti es dos meus.
Cheos de presas e complexos, sen deixar tan sequer que rematara o ano 2009, no medio desas longas noites de fináis de decembro, presentou o Goberno do PP o borrador do novo decreto do galego, congruente co seu pensar: a hexemonía dunha lingua, o castelán, fronte ao galego, pola necesidade ideolóxica de facer coincidir o seu concepto de Nación co Estado, é que hipocritamente xustifican introducindo no debate o inglés, baixo o conto do trilinguismo, e como non, derivando responsabilidades na elección. Converténdose ademáis, en especialistas en pecharlle o paso a quen con xesto decisivo defende a dignidade doutro modelo. De súpeto, unha apatía conservadora comeza a asolagar o noso país, e no lugar de heroes, de sabios, ou revolucionarios o que se reclama son discretos administradores, e a falla de ideas disfrázase dun exceso de palabras baleiras, e todo se converte en mentira. Míntese en todo, e de xeito irresponsable na escolla dunha forma linguística que tentan disfrazar coma un proceso “libre” cara o individuo falante, cando o que se agocha baixo eses discursos e materia ideolóxica organizada. E se a lingua é, un feito social en permanente transformación histórica, donde se sedimenta e se reproduce a experiencia dun pobo, e a súa visión do mundo, por que non queren que o mundo moderno se reflicta no galego coma un espello que converta a nosa lingua na grande conductora de ideas? Voltan de novo esas creencias estereotipadas que tanto dano fixeron ao noso país, afirmando cunha lingua é “mellor” ou “peor “, coa forte carga de discriminación social que leva implícita, e que fixo que unha xeración coma a miña foramos educamos polos nosos país nunha lingua que non era a súa. Pero esta estratexia comezárona xa dende a oposición, convertendo a lingua en arma e non en vehículo, e para iso contaron co apoio incondicional de certos grupos que exerceron unha grande presión. Lembro agora o informe do ano 2008 do Club Financeiro de Vigo, alertando dos males que a política lingüística do bipartito iba traer da man, e que afectaría negativamente á economía xa que lle restaba competitividade! Que cativeza de miras! Por que non alertaron dos perigos que traia da man un mercado desregulado que sen embargo tanto defendían? Por que non alertaron de que no ano 2007 os 60% dos préstamos ían adicados a facer medrar a economía dun xeito artificial, endebedando aos galegos e galegas coa compra da súa vivenda? Por que non alertaron con igual vehemencia da burbulla inmobiliaria? De aí que ante tal ataque, só quede responder a este Goberno e aos que os alentaron e alentan no combate contra o galego, cos datos de eses organismos non democráticos, convertidos por algúns no novo Oráculo de Delfos, estoume a referir ao Fondo Monetario Internacional, que no seu informe de competitividade global 2009-2010, no que se estudaron 133 economías, resultou que o país máis competitivo do mundo é Suiza., donde as linguas xeran unda décima parte do PIB, é dicir, que o grande patrimonio suizo é precisamente ser un gran conglomerado de diferentes identidades lingüísticas. Por certo, dita competitividade está valorada en 46 mil millóns de francos, segundo a análise feita pola Universidade de Xenebra. Gábase a Confederación Helvética dunha realidade histórica rica en idiomas e culturas, cunha paz lingüística asentada no respeto escrupuloso dos territorios lingüísticos, e no status de igualdade das linguas. Simplemente porque eles si son conscientes da riqueza que teñen, todo o contrario do que sucede no estado español donde se están a exercer continúas agresións contra a existencia doutras linguas distintas ao castelán. A última, a levada a cabo polo Goberno galego do Partido Popular, de aí o título do artigo, porque como no ‘Tartufo’ de Moliere, o fío condutor en toda esta estratexia contra o galego foi, a hipocrisía. A eterna moral do Tartufo que tan ben recolle José Ingenieros, o pensador italo-arxentino de finais do século XIX na súa obra ‘O home mediocre’: “A hipocrisía é o arte de amordazar a dignidade. Os hipócritas esquivan a responsabilidade nas súas accións. Conspiran e agreden na sombra”.
“A do Sábado foi umha jornada muito importante na reivindicaçom das selecçons nacionais para o desporto galego, sobre tudo em termos qualitativos pois a comunidade nacional galega demostrou a madureza suficiente para autorrepresetar-se. Por outra banda mais dum milheiro de seareiros enchiam as escassas imediaçons do terreo de jogo de Santa Isabel, cifra de sobra significativa para quem sente a paixom polo proprío e acode ao partido da selecçom galega com a dignidade afastada dos ultimos quatro anos de futebol-entrudo patrocinado pola élites galegas e a religiom do espanholismo assente na Galiza”. Tirado de galizalivre.org.
"Feijóo es muy gallego, en el sentido peyorativo de la palabra" (Rosa Díez, membro do Congreso dos Deputados).
Esta é a frase literal da deputada ao seu paso por Galicia e que varios xornais destacaron como titular. O presidente Feijóo non dixo nada. Nin ninguén no seu Goberno nin no seu partido. A autora da declaración, membro do Congreso dos Deputados, foi convidada como conferenciante polo Club Financeiro da Coruña. Que se saiba, tampouco ninguén de entre os directivos ou do público interpelou á deputada. Será que non se deron por aludidos. Nin Feijóo, nin o resto. Eu xa non digo que se anoxaran polo de "peyorativo", pero polo menos deberían cabrearse polo de "muy gallego".
Se fóra de Galicia din de ti que es "muy gallego" pode ser nefasto ou glorioso, depende do retintín. No mester literario adoita ser unha loanza, pois o paradigma de "muy gallego" é Valle-Inclán. O autor das Comedias bárbaras fixo co castelán o que James Joyce se propuxo co inglés: "conquistar a lingua do imperio". E cómpre dicilo. Non naceu outro imaxineiro que retornease o castelán coas sublimes curvas de Valle-Inclán. E as curvas eran galaicas, abofé. Todos os pigmentos desaparecidos do Pórtico da Gloria, a maior película en tecnicolor da Idade Media, non foron subtraídos pola corrosión do tempo e da humidade, senón que como partículas de pole que atravesaron os séculos foron pousar na ollada pictográfica de Valle-Inclán.
Porén, en política, como vén de demostrar dona Rosa, o de "gallego" case sempre ten un sentido negativo. E non hai máis que ver o tratamento variábel a que son sometidos na Corte dos Milagres dous líderes de orixe galega e rivais na política, Rajoy e Blanco. Cando Rajoy está en horas baixas, sobe o seu termómetro de "gallego", como fai o mercurio coa febre. E cando atopou un socias na Biblia, foi dar co santo Job. Outro gallego!
O mesmo sucede co caso Blanco. Nada máis aterrar na capital de España, a Blanco tratárono de Pepiño. Mesmo hai señoritos radiofónicos que se permiten falar de "Pepiño de Palas de Rei". Esa confianza que ninguén lles deu, a confianza abusona, a elocuencia maleducada de quen utiliza a linguaxe e a antroponimia para dividir o mundo en supremacistas e subalternos. Claro que o trato a José Blanco cambiou nada máis ser nomeado ministro de Fomento. Agora os señoritos radiofónicos cada vez usan menos o diminutivo hipocorístico. De Pepiño a Pepe e de Pepe a don José. E viva Palas do Rei! Velaí a elocuencia do poder. A maior orzamento no ministerio, menos Pepiño e máis don José. Aí está o segredo da misteriosa conexión entre a antroponimia, os xentilicios, e os Presupostos Xerais do Estado.
En Galicia existen bos representantes de case todas as correntes nos estudos históricos, mais eu boto de menos os chamados historiadores "subalternistas", conectados cos adaís da "historia dende abaixo" (como Eric Hobsbawm), que tan ben desentrañaron nos anos 80 a sociedade da India e alumearon os seus cuartos escuros, como o "sistema de castas". E deron na clave. O importante non é só a descrición histórica da "subalternidade", senón sobre todo o cómo esas diferenzas e estratificacións sociais comportan un xogo de representacións. Velaí unha pregunta esencial: "Como se 'representa', como é 'figurada' a subalternidade?"
Ela non é consciente, como non o son outros, mais o que reflicte a couce de Rosa Díez é unha idea de Galicia como un espazo subalterno. Un lugar onde trousar prexuízos impunemente, mesmo con aplausos e risos dos espectadores de mentalidade subalterna. O Goberno galego debería facerlla chegar a Umberto Eco e pedirlle un informe semiótico, porque non ten perda. Sería un documento histórico. Como semióticos afeccionados, poderíamos aventurar algunhas preguntas e consideracións.
a) Oración principal: Feijóo es "muy gallego". Cuestións: Quen é Feijóo? O presidente de Galicia. Que clases de galegos hai? Moi galegos, pouco galegos, e galegos a secas. (Coido que "a secas" escasean, e ademais este ano a colleita de uva é excelente). Que significa ser "muy gallego"? Todos os inquéritos indican que a cualificación de "muy gallego" é empregada hoxe en día con dous significados: 1. Es buen chico, pero es "muy gallego". Tradución: Ten o defecto de que fala galego. 2. Ten cuidado porque es "muy gallego". Tradución: É unha persoa renarte, retorcida, que di unha cousa e pensa outra.
b) Oración subordinada: En el sentido peyorativo de la palabra. Segundo a declarante, existe pois un sentido pexorativo de ser galego. É algo que admite, afirma e usa. Historicamente, o xentilicio galego foi utilizado con moi diferentes connotacións. Houbo xeiras en que tiña connotacións maioritariamente positivas: na época romana e na Idade Media. Mesmo o Cid, para os historiadores de Al-Andalus, era un "valente galego". A perda do Reino de Galicia e todo o proceso de subalternidade social arrastran tamén ao xentilicio e o "galego" pasa a ser, en expresión de Paul Lafargue, "unha das razas malditas da humanidade". Por que? Polo seu servilismo e polo seu "amor ao traballo". Agora si: as desgrazas nunca veñen soas.
Todo isto é historia. Rosa Díez, e os que pensan como ela, proclaman a inutilidade actual das identidades. Habería que engadir: a inutilidade das identidades "dos outros". A min paréceme unha aberración non só política senón tamén moral e intelectual o estabelecer unha cualificación das persoas segundo o xentilicio, o lugar no que naceron. Que significa hoxe ser "muy gallego"? Para algúns galegos que non falan galego ese o xeito de denominar aos galegos que falan galego ou que son favorábeis a unha cooficialidade real no ensino. Velaí os espellos deformadores. Un galego que fale galego non é un galego senón un perigoso "muy gallego"!
Pero a aberración aínda pode chegar máis lonxe. Por que Feijóo é "muy gallego" no sentido pexorativo da palabra? Feijoo prefire falar castelán na intimidade, vén de recortar substancialmente o orzamento para a normalización educativa do galego, amputou o presuposto do Consello da Cultura Galega e mesmo anulou as xa miserentas axudas para tradución a outras linguas: Viva o cosmopolitismo! Volvemos á pregunta: Por que para esta xente Feijoo é "muy gallego" no sentido pexorativo da palabra? Por que queren un "cirurxián de ferro" para o idioma. Un carniceiro da lingua. Alguén que non demore con anestesia. Un presidente de Galicia que no se haga el gallego!
Ese mago do despistar e das distraccións que é Sarkozy vén de pór nun primeiro plano do debate, outra volta, o que é a "identidade francesa". Nós non temos a Sarkozy, pero temos na feira magníficas distraccións, como o carrusel de Negreira e o seu Ele. E agora temos tamén a Rosa Díez. As lotarías nunca veñen soas. Unha sorte chama pola outra. E aquí ninguén é forasteiro, aínda que un día nos imos cabrear e facer unha excepción cos "gallegos". Por certo, imaxinan a alguén en Francia dicindo: "Sarkozy é moi francés, no sentido pexorativo da palabra"?
Nacida en Ciego de Ávila (Cuba) en 1932, vivía dende os anos noventa en Galicia xunto ao seu marido, o tamén escritor Xosé Neira Vilas
A escritora galego-cubana Anisia Miranda, descendente de emigrantes ourensáns e compañeira do tamén escritor Xosé Neira Vilas, faleceu onte e será enterrada hoxe nunha cerimonia íntima. Nacida o 30 de decembro de 1932 en Ciego de Ávila (Cuba), segundo a nota biográfica da editorial Xerais, estudou Maxisterio e Xornalismo na Habana e de alí trasladouse a Bos Aires en 1957, onde coñecería a Neira Vilas. Casaron en 1957, ano no que fundaron Follas Novas, distribuidora do libro galego en América, que despois sería tamén editorial.
Dende o principio da súa residencia en Arxentina, vencellouse á cultura galega. Asistiu as clases patrocinadas pala Asociación Galega de Universitarios, Escritores e Artistas (AGUEA) que dictaban Ramón de Valenzuela (Xeografia Galega), Alberto Vilanova (Historia de Galicia), Rafael Dieste (Literatura Galega), Eduardo Blanco Amor (Idioma Galego) e Antonio Baltar (Economía de Galicia). Traduciu para o galego poemas de autores latinoamericanos: José Martí, Rubén Darío, Amado Nervo, e ao norteamericano Walt Whitman. Todas foron aparecendo en publicacións galegas de Bos Aires.
Voltou a Cuba co seu home, en 1961. Traballou con Alejo Carpentier na redacción da revista Pueblo y cultura, e máis tarde como coordinadora nacional de edicións de libros para nenos e adolescentes, ademais de levar a administración da editorial por un tempo. Desempeñouse como xefa de redacción do semanario infantil Pionero. Foi cofundadora e xefa de redacción das revistas para nenos Zunzun e Bijirita. Colaborou en varias publicacións periódicas, dirixiu un programa de radio, actuou como xurado en diversos concursos.
No eido da creación literaria foi autora de obras de poesía, narrativa, teatro, viaxes e biografía. En teatro e narrativa obtivo importantes premios en Cuba, entre os que salientan tres premios "La Edad de Oro", teatro para nenos e adolescentes; e o Premio Nacional "Ismaelillo" de la Unión de Escritores e Artistas de Cuba. Dalgúns dos seus libros lévanse publicados en Cuba centos de milleiros de exemplares. Parte da súa obra está traducida ao eslovaco. Recibiu a medalla Raul Gómez García da Unión de Escritores e Artistas de Cuba e a medalla poIa Cultura Nacional do Ministerio de Cultura de Cuba. Foille conferida a medalla Ho Chi Minh e a Orden da Amizade otorgada polo Consello de Ministros de Viet Nam, polo seu traballo de solidariedade con aquel país. En 1992 radicouse co seu marido en Galicia, asumindo a vicepresidencia da Fundación Xosé Neira Vilas.
En galego publicou unha importante obra dirixida ao público infantil, a maior parte en Ediciós do Castro: Pardela amiga, Cantarolas, Os contos do Compay Grilo, A primeira aventura, A casa dos títeres, A volta do Compay Grilo e Mitos e lendas da vella Grecia. Na colección Merlín de Xerais publicou en 1995 unha reedición de Cantarolas, na que incluíu unha ducia dos seus poemas para nenos e nenas escritos en galego.
A Universidade de Vigo é o nodo europeo da rede mundial de satélites non comerciais
Xavier Queipo
Eva Wojkiewicz 
Teresa Táboas